Türkiye'de gıda güvenliği açısından endişe verici bir tablo ortaya çıktı. Yüzde 2,5 olan kota sınırını 10 kat aşan kayıt dışı nişasta bazlı şeker (NBŞ) üretimi, yapılan operasyonlarla gün yüzüne çıktı. Bu durum, özellikle ucuz tatlılarda ve şekerlemelerde insan sağlığını tehdit eden NBŞ kullanımının ne kadar yaygın olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Sektör temsilcileri, ucuza mal edilen birçok üründe NBŞ kullanıldığını ve bu durumun ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek, yetkilileri daha sıkı denetim yapmaya çağırıyor.
Kayıt dışı üretimin boyutları
Yapılan operasyonlarda, yasal kota olan yüzde 2,5'lik sınırın çok üzerinde NBŞ üretimi yapan işletmeler tespit edildi. Bu işletmelerin, üretimlerini yasal olmayan yollarla artırarak piyasaya sürdükleri ortaya çıktı. Kayıt dışı üretimin boyutu, sektördeki uzmanları bile şaşırttı. Konuyla ilgili konuşan sektör temsilcileri, bu tür üretimlerin hem haksız rekabete yol açtığını hem de tüketici sağlığını riske attığını ifade ediyor. Özellikle merdiven altı olarak tabir edilen kayıt dışı üretim tesislerinde hijyen koşullarının sağlanmaması, ayrıca bir tehlike unsuru olarak değerlendiriliyor.
NBŞ'nin sağlık üzerindeki etkileri
Nişasta bazlı şeker, mısır veya buğday nişastasından elde edilen bir tatlandırıcıdır. Glikoz şurubu ve fruktoz şurubu gibi çeşitleri bulunur. Aşırı tüketimi, obezite, insülin direnci, diyabet ve karaciğer yağlanması gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Uzmanlar, özellikle çocukların bu tür şekerleri tüketmesinin büyük risk oluşturduğunu belirtiyor. NBŞ'nin doğal şekerden daha ucuz olması, gıda üreticilerini bu ürüne yöneltiyor. Ancak yasal kotalar, hem üreticiyi hem de tüketiciyi korumak amacıyla konulmuş durumda. Kotanın aşılması, bu korumanın delinmesi anlamına geliyor.
Hangi ürünlerde NBŞ var?
NBŞ, özellikle hazır tatlılar, dondurmalar, bisküviler, gazlı içecekler ve meyve sularında yoğun olarak kullanılıyor. Ucuz tatlılarda ve pastane ürünlerinde de sıklıkla tercih edilen NBŞ, ürüne kıvam ve tatlılık katmak için kullanılıyor. Ancak tüketiciler etiket bilgilerini dikkatlice incelemezse bu ürünleri fark edemeyebiliyor. Gıda etiketlerinde 'glikoz şurubu' veya 'fruktoz şurubu' olarak yer alan NBŞ, birçok üründe 'şeker' başlığı altında gizlenebiliyor.
Denetimler ve alınması gereken önlemler
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın denetimleri artırması ve kayıt dışı üretimin önüne geçmesi bekleniyor. Ancak sektör temsilcileri, denetimlerin yetersiz kaldığını ve cezaların caydırıcı olmadığını savunuyor. Daha sıkı ve şeffaf denetimlerin yanı sıra, üreticilere yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi de öneriler arasında. Ayrıca tüketicilerin bilinçlendirilmesi ve etiket okuma alışkanlığının kazandırılması da büyük önem taşıyor. Uzmanlar, üzerinde 'glikoz şurubu', 'fruktoz şurubu' veya 'mısır şurubu' yazan ürünlerden uzak durulması gerektiğini vurguluyor.
Bu gelişme, gıda güvenliği konusundaki eksikliklerin ve denetim zafiyetlerinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Tüketicilerin sağlığını tehdit eden bu tür uygulamaların önüne geçilmesi için hem devlete hem de üreticilere önemli görevler düşüyor. Yasal kotalara uyulması, kayıt dışı üretimle mücadele ve tarımsal politikaların gözden geçirilmesi, bu sorunun çözümünde kritik adımlar olacaktır. Unutulmamalıdır ki, sağlıklı bir toplum için güvenilir gıdaya erişim temel bir haktır ve bu hakkın korunması hepimizin ortak sorumluluğudur.
