Ankara'da düzenlenecek 36. NATO Zirvesi öncesinde ABD basınından dikkat çeken bir analiz geldi. New York Times (NYT), Ukrayna ve Suriye krizlerindeki kritik rolü nedeniyle NATO'nun Türkiye'ye olan ihtiyacını vurgularken, ABD Başkanı Donald Trump'ın zirvede uzun süredir kriz konusu olan F-35 savaş uçaklarıyla ilgili yeni bir adım atacağını yazdı.
F-35 Geriliminde Son Perde
ABD, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle Ankara'yı F-35 programından çıkarmış ve yaptırım uygulamıştı. NYT analizi, Ukrayna savaşında Türkiye'nin oynadığı arabulucu rolü ve Suriye'deki askeri varlığının NATO için vazgeçilmez olduğunu belirtiyor. Analize göre Trump, zirvede F-35 ambargosunun kaldırılacağını duyurabilir. Bu adım, hem ittifak içindeki gerilimi azaltacak hem de Türkiye'nin savunma sanayiindeki bağımlılığını kırmayı hedefliyor.
NATO'nun Türkiye Stratejisi
NYT makalesi, Türkiye'nin coğrafi konumu ve askeri kapasitesiyle NATO'nun güney kanadında kilit ülke olduğuna dikkat çekiyor. Ukrayna tahıl koridoru anlaşması, Karadeniz'deki mayın temizleme operasyonları ve Suriye'deki IŞİD karşıtı operasyonlar, Türkiye'nin ittifaka sağladığı somut katkılar arasında sayılıyor. ABD'li yetkililer, Türkiye'nin NATO'dan ayrılması durumunda ittifakın Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki etkinliğinin ciddi şekilde zedeleneceğini kabul ediyor.
Zirvede ayrıca İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyeliği, savunma harcamalarının artırılması ve yeni tehditlere karşı ortak stratejiler ele alınacak. Türkiye'nin bu konulardaki tutumu belirleyici olacak. Özellikle İsveç'in üyeliği konusunda Ankara'nın terörle mücadele şartları, zirvenin ana tartışma başlıklarından biri olacak.
Uzmanlar, Trump'ın F-35 hamlesinin Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir dönem başlatabileceğini, ancak S-400 sorununun henüz çözülmediğini hatırlatıyor. Ankara'nın S-400'leri kullanıma açması veya ABD'ye iade etmesi gibi bir adım beklenmiyor. Bu durum, ilerleyen dönemde yeni krizlere yol açabilir.
Bağımsız Değerlendirme
F-35 krizi, Türkiye-ABD ilişkilerindeki en önemli gerginlik noktalarından biri olmaya devam ediyor. Trump'ın olası duyurusu, ittifak içindeki dayanışmayı güçlendirecek olsa da, asıl test S-400'lerin akıbeti olacak. Türkiye'nin savunma sanayiinde yerli üretim hamleleri (KAAN, TB2 gibi) dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik olsa da, F-35 gibi kritik bir platformun programa yeniden dahil edilmesi, hem askeri kapasite hem de stratejik ortaklık açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
