NATO'nun 36. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 29-30 Kasım 2024 tarihlerinde Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Zirve, ittifakın Soğuk Savaş sonrası en kapsamlı tehdit algısı revizyonuna sahne olurken, Türkiye'nin uluslararası güvenlik mimarisindeki belirleyici rolü bir kez daha tescillendi. Toplantılarda Ukrayna savaşı, terörizmle mücadele ve Doğu Akdeniz'deki gelişmeler masaya yatırıldı.
Zirvenin ana gündemi: Yeni tehdit belgesi
Zirvenin en kritik çıktısı, NATO'nun 2022 Madrid Zirvesi'nde güncellenen Stratejik Konsept'inin ardından somut adımların belirlenmesi oldu. İttifak ülkeleri, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından ortaya çıkan güvenlik boşluğunu doldurmak için caydırıcılık ve savunma harcamalarının artırılması konusunda mutabık kaldı. Özellikle Doğu kanadının savunmasına yönelik yeni konuşlanma planları üzerinde duruldu.
Türkiye, zirvede terörizmin tüm biçimleriyle mücadele vurgusunu ön plana çıkardı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, PKK/YPG ve FETÖ'nün yanı sıra DEAŞ'la mücadelede iş birliğinin artırılması gerektiğini savundu. Bu çerçevede, NATO'nun terörle mücadele politikasının güncellenmesi için bir çalışma grubu kurulması kararlaştırıldı.
Savunma harcamaları ve yatırımlar
Zirvede, üye ülkelerin GSYİH'larının en az yüzde 2'sini savunmaya ayırmaları hedefi yeniden teyit edildi. Türkiye, bu oranı aşan ülkeler arasında yer alırken, savunma sanayisinde yerli üretim kapasitesini artırma kararlılığını dile getirdi. Ayrıca, NATO'nun yeni nesil silah sistemleri ve siber güvenlik yatırımlarına yönelik ortak fon oluşturması gündeme geldi.
Toplantılarda, İsveç ve Finlandiya'nın üyelik süreci de değerlendirildi. Türkiye'nin bu ülkelerin üyeliğine onay vermesiyle birlikte, ittifakın Kuzey Avrupa'daki varlığı güçlenirken, Ankara'nın terörle mücadele konusundaki beklentilerinin karşılanması hususunda ilerleme kaydedildi.
Liderler arası ikili görüşmeler
Zirve marjında Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Joe Biden, Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile ayrı ayrı görüştü. Görüşmelerde, F-16 alımı, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve Suriye'deki durum ele alındı. Biden yönetiminin Ankara'ya F-16 satışı konusunda olumlu sinyaller verdiği belirtilirken, Kongre sürecinin tamamlanması beklendiği ifade edildi.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile yapılan görüşmede ise Ege ve Doğu Akdeniz'deki gerginliklerin azaltılmasına yönelik yapıcı adımlar üzerinde duruldu. İki ülke arasındaki diyalog mekanizmalarının sürdürülmesi konusunda mutabakat sağlandı.
Zirvenin ardından
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, kapanış basın toplantısında, zirvenin ittifakın birliğini ve kararlılığını pekiştirdiğini söyledi. Stoltenberg, tehdit algısının güncellenmesinin, ittifakın 21. yüzyılın sınamalarına karşı hazırlıklı olması için kritik olduğunu vurguladı.
Ankara'nın ev sahipliğinde gerçekleşen bu tarihi zirve, Türkiye'nin NATO içindeki ağırlığını bir kez daha ortaya koydu. İttifakın geleceğine yön veren kararların alınmasında Türkiye'nin aktif rolü, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Önümüzdeki dönemde, zirvede alınan kararların uygulanması ve yeni tehdit belgesinin hayata geçirilmesi bekleniyor.
