NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifak üyelerinin savunma harcamalarını artıracağını ve daha fazla kaynağa sahip olacaklarını açıkladı. Rutte, Brüksel'de düzenlenen NATO Savunma Bakanları Toplantısı öncesi yaptığı konuşmada, "Savunma harcamalarını artıracağız. Daha fazla kaynağımız olacak. Bu hem mevcut tehditler hem de gelecekteki caydırıcılık için kritik öneme sahip" ifadelerini kullandı. Toplantıya, Ukrayna Savunma Bakanı Rustem Umerov da katıldı.
Rusya-Ukrayna savaşı belirleyici oldu
Rutte, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşının NATO'nun savunma planlamasını yeniden şekillendirdiğini belirterek, "Ukrayna'daki savaş, ittifakın askeri kapasitesini ve hazırlığını artırma gerekliliğini ortaya koydu. Müttefikler, GSYİH'nın yüzde 2'sini savunmaya ayırma taahhüdünün ötesine geçmeli" dedi. NATO'nun yeni savunma planları kapsamında, Doğu Avrupa'da konuşlandırılacak yüksek hazırlıklı kuvvetler ve gelişmiş hava savunma sistemleri için kaynak ayrılması bekleniyor.
Savunma harcamalarındaki artış eğilimi
NATO'nun 2023 verilerine göre, ittifak üyelerinin yalnızca 11'i GSYİH'nın yüzde 2'sini savunmaya ayırma hedefine ulaşabildi. Rutte, bu rakamın 2024'te artmasını beklediklerini söyledi. ABD'nin NATO nezdindeki daimi temsilcisi Julianne Smith ise "Müttefikler, savunma harcamalarını artırma konusunda gerçek bir ivme yakaladı. Bu yıl en az 18 müttefiğin yüzde 2 hedefine ulaşmasını veya aşmasını bekliyoruz" açıklamasını yaptı. Özellikle Almanya, Polonya ve Baltık ülkeleri, savunma bütçelerini önemli ölçüde artırdı.
Teknoloji ve inovasyon yatırımları
Toplantıda ayrıca, NATO'nun yapay zeka, siber güvenlik ve insansız sistemler gibi alanlardaki yatırımları da ele alındı. Rutte, "Geleceğin savaş alanında teknolojik üstünlük hayati önem taşıyor. Müttefikler, yenilikçi çözümler ve ortak projeler için kaynaklarını birleştirmeli" dedi. NATO, 2023'te kurulan Savunma İnovasyon Hızlandırıcısı (DIANA) ve Yenilik Fonu (NIF) aracılığıyla teknoloji girişimlerine yatırım yapmayı sürdürüyor.
Türkiye'nin rolü ve katkıları
Türkiye, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip üyesi olarak savunma harcamalarını artıran ülkeler arasında yer alıyor. Milli Savunma Bakanlığı kaynaklarına göre, Türkiye 2024 yılı itibarıyla GSYİH'nın yüzde 1,5'ini savunmaya ayırıyor. Ancak hükümet, 2025 yılı bütçesinde bu oranı yüzde 2'ye çıkarmayı planlıyor. Türk yetkililer, özellikle yerli savunma sanayii ürünlerinin NATO envanterine girmesi için çalışmalara devam ediyor.
Bağımsız değerlendirme
Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana NATO, savunma harcamaları konusunda sürekli bir düşüş eğilimi içindeydi. Ancak Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı, ittifakı yeniden caydırıcılık odaklı bir savunma stratejisine yöneltti. Savunma harcamalarının artırılması, kısa vadede müttefiklerin bütçelerine yük getirecek olsa da, uzun vadede Avrupa'nın güvenlik mimarisini daha bağımsız ve sağlam hale getirecektir. Türkiye gibi kilit ülkelerin bu sürece aktif katılımı, NATO'nun etkinliği açısından belirleyici olacaktır.
