Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin 1952'de NATO'ya katılımından Soğuk Savaş dönemine uzanan 67 yıllık arşiv kayıtlarını ilk kez kamuoyuyla paylaştı. Belgeler, Türkiye'nin ittifak içindeki stratejik rolünü ve dönemin askeri, siyasi atmosferini gözler önüne seriyor.
Tarihi kayıtlar neler içeriyor?
Arşivde, Türkiye'nin NATO'ya katılım törenleri, ortak tatbikatlar ve üst düzey ziyaretlerin yanı sıra, Soğuk Savaş boyunca yapılan savunma hazırlıklarına ait görüntüler yer alıyor. Özellikle 1950'ler ve 1960'lardaki askeri işbirliklerine dair filmler, Türkiye'nin Batı bloğundaki konumunu belgeleyen önemli kanıtlar sunuyor.
Belgeler arasında, dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes'in NATO zirvelerindeki konuşmaları, Amerikan askeri heyetlerinin Türkiye'yi ziyareti ve ilk ortak tatbikatların görüntüleri dikkat çekiyor. Ayrıca, Soğuk Savaş döneminde Sovyet tehdidine karşı yapılan askeri yığınak ve sivil savunma eğitimlerine ait kayıtlar da bulunuyor.
Arşivin gün ışığına çıkışı
Sinema Genel Müdürlüğü yetkilileri, arşivin uzun süredir dijitalleştirilme sürecinde olduğunu ve bugüne kadar ulaşılmayan bazı belgelerin bu çalışmalar sırasında ortaya çıktığını belirtti. Yetkililere göre, belgelerin tamamının en kısa sürede araştırmacıların ve kamuoyunun erişimine açılması planlanıyor. Arşivde sadece görüntüler değil, aynı zamanda dönemin haber filmleri ve resmi yazışmaların fotoğrafları da yer alıyor.
Tarihçiler, bu arşivin Türkiye'nin NATO üyeliğiyle ilgili pek çok bilinmeyeni aydınlatacağını ifade ediyor. Özellikle, Türkiye'nin ittifaka giriş sürecindeki diplomatik mücadeleler ve Soğuk Savaş döneminde Batı ile Doğu arasında bir köprü olma rolü, belgelerle daha net anlaşılacak.
Kültür ve Turizm Bakanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Bu arşiv, ülkemizin uluslararası arenadaki köklü geçmişini ve stratejik önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Belgelere sahip çıkmak ve onları gelecek nesillere aktarmak boynumuzun borcu" dedi. Bakan, arşivin bir kısmının Bakanlığın internet sitesinde yayımlanmaya başladığını, ilerleyen dönemde tamamının erişime açılacağını sözlerine ekledi.
