ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Venezuela'da 2021 ve 2022 yıllarında meydana gelen depremlerin yol açtığı yapısal hasarı ortaya koyan kapsamlı bir rapor yayımladı. NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı (JPL) bünyesindeki araştırmacılar, uydu görüntüleri ve yapay zeka destekli analizlerle ülke genelinde 58 bin 870 binanın depremlerden etkilendiğini belirledi. Bu binaların büyük bir kısmının ağır hasar aldığı veya tamamen yıkıldığı ifade ediliyor.
Depremlerin merkez üssü ve büyüklükleri
Venezuela, 2021 yılı boyunca özellikle Karakas ve çevresinde 5.0 büyüklüğüne varan sarsıntılarla sarsıldı. 2022'de ise ülkenin kuzeybatısında, Falcon eyaletinde 5.8 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. NASA'nın raporuna göre, bu iki yıl içinde kaydedilen toplam 47 deprem, 58 binden fazla yapıyı doğrudan veya dolaylı olarak etkiledi. Araştırmacılar, Sentinel-1 uydularından alınan radar verilerini kullanarak zemin deformasyonlarını ve bina hasarlarını milimetrik hassasiyetle haritaladı.
Yapay zeka destekli tespit yöntemi
NASA, geleneksel hasar tespit yöntemlerine kıyasla çok daha hızlı ve kapsamlı bir analiz için makine öğrenmesi algoritmaları kullandı. Uydu görüntüleri, deprem öncesi ve sonrası karşılaştırılarak her bir binanın hasar durumu otomatik olarak sınıflandırıldı. Bu yöntem sayesinde insan ekiplerinin ulaşamadığı bölgelerdeki yıkım dahi tespit edilebildi. Raporda, özellikle kırsal alanlardaki gecekonduların ve eski yapıların depreme karşı çok daha kırılgan olduğu vurgulanıyor.
Ekonomik ve sosyal etkiler
Venezuela, yıllardır süren siyasi ve ekonomik kriz nedeniyle altyapı yatırımlarını ihmal etmek zorunda kalmış bir ülke. Depremlerin yol açtığı yapısal hasar, halihazırda derinleşmiş olan konut sorununu daha da ağırlaştırdı. NASA'nın verileri, hasar gören binaların yüzde 70'inden fazlasının düşük gelirli mahallelerde yoğunlaştığını gösteriyor. Bu durum, depremlerin sosyo-ekonomik eşitsizlikleri daha da derinleştirdiğini ortaya koyuyor.
Uluslararası yardım çağrıları
Venezuela hükümeti, NASA raporunun ardından uluslararası topluma acil yardım çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası, ülkedeki hasarın boyutunu değerlendirmek için teknik ekipler göndermeyi planlıyor. Ancak Venezuela'nın uluslararası yaptırımlar ve borç krizi nedeniyle kredi bulmakta zorlanması, yeniden inşa sürecini yavaşlatabilir. Raporda ayrıca, depremlerin ardından yaklaşık 120 bin kişinin evsiz kaldığı tahmin ediliyor.
NASA'nın bu çalışması, doğal afetlerin yıkıcı etkilerinin izlenmesinde uzay teknolojilerinin ne kadar kritik bir rol oynayabileceğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, uydu tabanlı erken uyarı ve hasar tespit sistemlerinin yaygınlaştırılması, can ve mal kaybını önlemede hayati önem taşıyor. Venezuela örneği, afet yönetiminde uluslararası işbirliği ve teknoloji transferinin gerekliliğini de net bir şekilde ortaya koymaktadır.
