NASA, yirmi yılı aşkın süredir uzaydaki en güçlü patlamaları inceleyen emektar uzay teleskobu Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni atmosfere düşüp yok olmaktan kurtarmak için salı günü kritik bir misyon başlatıyor. Uzay ajansı, teleskobun yörüngesini yükselterek Dünya atmosferine yeniden girişini önlemeyi hedefliyor.
Kritik manevra
Swift Gözlemevi, 2004 yılında fırlatıldığından bu yana gama ışını patlamaları (GRB), süpernova patlamaları ve karadelik oluşumları gibi evrendeki en enerjik olayları gözlemliyor. Ancak zamanla yörüngesi alçalan teleskop, doğal olarak atmosfere doğru sürükleniyor. NASA mühendisleri, teleskobun itki sistemini kullanarak yörünge yüksekliğini yaklaşık 600 kilometreye çıkarmayı planlıyor. Bu manevra, teleskobun ömrünü en az 15 yıl daha uzatabilir.
Operasyon, Swift'in ufak itici motorlarının ateşlenmesiyle gerçekleştirilecek. Yakıtı sınırlı olan teleskobun kalan itici gücü, yalnızca birkaç büyük düzeltme yapmaya yetiyor. NASA, bu manevranın Swift'in bilimsel görevini en az 2030'ların başına kadar sürdürmesini sağlayacağını belirtiyor.
Bilimsel miras
Swift Gözlemevi, gökbilim tarihine adını altın harflerle yazdırdı. İlk 10 yılında 1.400'den fazla gama ışını patlaması tespit etti ve bu patlamaların optik, X-ışını ve morötesi dalga boylarında eş zamanlı gözlemlerini yaptı. Ayrıca, 2017'de bir nötron yıldızı birleşmesinden kaynaklanan yerçekimsel dalgaların kaynağını tespit ederek Einstein'ın genel görelilik teorisini test etmeye yardımcı oldu. Teleskobun en önemli katkılarından biri de, Evren'in ilk yıldızlarına ve galaksilerine ışık tutan yüksek kırmızıya kaymalı GRB'leri keşfetmesidir.
Swift'in kurtarılması, NASA için aynı zamanda bir maliyet etkinliği meselesi. Yeni bir misyonun tasarlanması ve fırlatılması milyarlarca dolara mal olurken, mevcut bir teleskobu yeniden yörüngeye oturtmak çok daha düşük bir maliyetle gerçekleştirilebiliyor. Uzay ajansı, daha önce Hubble Uzay Teleskobu ve Chandra X-ışını Gözlemevi gibi araçları benzer yörünge düzeltmeleriyle kurtarmıştı.
Operasyonun başarılı olması halinde Swift, önümüzdeki yıllarda James Webb Uzay Teleskobu ile birlikte çalışarak evrenin daha derinlerindeki sırları aydınlatmaya devam edecek. Bu kurtarma girişimi, insanoğlunun uzayda yatırımını koruma ve bilimsel araçlardan maksimum fayda sağlama çabasının somut bir örneği olarak tarihe geçecek.
