Türkiye'nin deprem hazırlık sürecine ilişkin sık sık uyarılarda bulunan ünlü deprem bilimci Prof. Dr. Naci Görür, bu kez kapsamlı bir reçete yayımladı. Görür, kentsel dönüşümün tek başına depreme hazırlık anlamına gelmediğini belirterek 7 maddelik acil eylem planını sıraladı. Bilim insanı, Venezuelalı bir arkadaşı üzerinden ülkedeki yapılaşmaya dikkat çekti.
Deprem dirençli kentler için 7 adım
Prof. Dr. Naci Görür, dün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkiye'deki deprem hazırlıklarının yetersiz olduğunu belirterek şu 7 maddelik planı paylaştı:
- 1. Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi: Belediyelerin deprem yönetmeliklerine uygun imar planları yapması ve denetim mekanizmalarını etkin kullanması gerekiyor.
- 2. Toplum bilincinin artırılması: Okullarda ve iş yerlerinde düzenli tatbikatlar yapılmalı, deprem çantası bulundurma alışkanlığı kazandırılmalı.
- 3. Yapı envanterinin çıkarılması: Tüm binaların deprem performansı belirlenmeli, riskli yapılar tespit edilip güçlendirilmeli veya yıkılmalı.
- 4. Altyapının depreme dayanıklı hale getirilmesi: Su, elektrik, doğalgaz ve ulaşım hatları deprem anında çalışabilir şekilde tasarlanmalı.
- 5. Acil durum planlaması: Her ilçe için toplanma alanları belirlenmeli, kurtarma ekipleri ve malzeme depoları stratejik noktalarda konuşlandırılmalı.
- 6. Finansal mekanizmalar: Deprem sigortası yaygınlaştırılmalı, güçlendirme kredileri kolaylaştırılmalı.
- 7. Bilimsel danışmanlık: Deprem araştırma merkezleriyle işbirliği yapılarak kararlar bilimsel verilere dayandırılmalı.
Venezuela benzetmesi dikkat çekti
Görür, açıklamasında Venezuelalı bir arkadaşıyla yaptığı sohbeti aktardı. Arkadaşının, Venezuela'da deprem olduğunda halkın kendi evlerinin güvenli olmadığını bildiği için parklarda uyuduğunu ancak Türkiye'de insanların evlerinde kalma riskini aldığını söylediğini belirtti. Görür, bu örneğin Türkiye'deki yapı stokunun ne kadar tehlikeli olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Bilim insanı ayrıca, mevcut kentsel dönüşüm projelerinin sadece fiziksel dönüşümü hedeflediğini oysa sosyal, ekonomik ve kültürel boyutların da ele alınması gerektiğini vurguladı. Görür, 'Kentsel dönüşüm bir bölgenin tamamen yenilenmesi değil, depreme dirençli bir şehir inşa etme sürecidir' dedi.
Uzmanlardan destek ve eleştiriler
Jeoloji mühendisleri odası başkanı Prof. Dr. Ahmet Turan, Görür'ün önerilerini desteklediğini ancak uygulamada karşılaşılacak bürokratik engellere dikkat çekti. Belediyelerin güçlendirme projeleri için yeterli bütçe ayıramadığını, merkezi hükümetin de yerel yönetimlere yeterli kaynak aktarmadığını söyledi.
Deprem mühendisi Dr. Leyla Yılmaz ise, envanter çalışmalarının başlamasına rağmen toplanan verilerin standartlaştırılması ve kamuya açık hale getirilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, deprem sigortası yaptırma oranının düşük olduğuna ve halkın bilinçlendirilmesi için medyaya büyük görev düştüğüne değindi.
Konuya bağımsız bir değerlendirme getiren deprem politikaları uzmanı Dr. Kemal Özdemir, Türkiye'nin deprem hazırlık çalışmalarının 1999 Marmara Depremi'nden bu yana hız kazandığını ancak son 20 yılda yaşanan hızlı kentleşme ve kaçak yapılaşma nedeniyle riskin daha da arttığını söyledi. Özdemir, 'Görür'ün 7 maddesi bir an önce hayata geçirilmeli, aksi takdirde büyük bir depremde kayıplarımız çok daha ağır olacak' uyarısında bulundu.
