Muharrem ayının gelmesiyle birlikte Türkiye genelinde aşure yapma telaşı başladı. Ancak bu yıl aşure malzemelerinin maliyeti, geçen yıla oranla önemli ölçüde arttı. Özellikle bakliyat ve kuruyemiş fiyatlarındaki yükseliş, aşure yapmayı düşünen vatandaşları zorluyor. Piyasada hareketlilik yaşanırken, perakende sektörü de bu talebi karşılamaya çalışıyor.
Maliyet hesaplaması: Hangi malzeme ne kadar arttı?
İstanbul Perakendeci Esnaf Odası verilerine göre, bir kazan aşurenin maliyeti bu yıl ortalama 450 TL'den 600 TL'ye yükseldi. Aşurenin temel malzemelerinden nohut, kuru fasulye ve buğday fiyatları geçen yıla göre yüzde 25-30 oranında arttı. Kuruyemiş fiyatlarındaki artış ise daha belirgin: Ceviz yüzde 40, fındık yüzde 35, badem yüzde 30 zamlandı. Ayrıca şeker ve süt fiyatları da yüzde 20'nin üzerinde yükseldi.
Ankara Ticaret Borsası'ndan alınan bilgiye göre, aşurelik buğdayın tonu geçen yıl 3.500 TL iken bu yıl 4.800 TL'ye çıktı. Kuru incir ve kuru kayısı fiyatları ise yüzde 25 civarında arttı. Bu artışlar, özellikle toplu aşure dağıtımı yapan dernek ve hayır kurumlarını etkiliyor. Bir dernek yetkilisi, "Geçen yıl 500 kişiye aşure dağıtıyorduk, bu yıl aynı bütçeyle ancak 350 kişiye yetecek" dedi.
Piyasada hareketlilik: Talep artışı perakendeyi canlandırdı
Muharrem ayı boyunca aşure yapımının yoğunlaşması, perakende sektöründe de hareketlilik yarattı. Büyük market zincirleri ve aktarlar, aşurelik malzeme paketleri hazırlayarak satışa sundu. Özellikle hazır aşure karışımlarına ilgi büyük. İstanbul'da bir aktar, "Hazır karışımlar bu yıl daha çok tercih ediliyor, çünkü maliyeti hesaplamak ve malzemeleri tek tek almak yerine tek paketle işi halletmek isteyen çok" diye konuştu.
Ancak hazır karışımların fiyatı da geçen yıla göre yüzde 35-40 arttı. 1 kg'lık bir aşurelik karışım 120 TL'den satılıyor. Bu fiyat, geçen yılın aynı döneminde 85 TL idi. Yine de talep canlı. Perakendeciler, bu ay boyunca aşure malzemesi satışlarının yüzde 50 arttığını belirtiyor.
Bağlam: Gıda enflasyonu etkili
Aşure maliyetindeki artış, Türkiye'deki genel gıda enflasyonunun bir yansıması. TÜİK verilerine göre, gıda fiyatları eylül ayında yıllık yüzde 60'a yakın arttı. Bakliyat ve kuruyemiş grubundaki artış ise ortalamanın üzerinde. Uzmanlar, iklim değişikliği, girdi maliyetlerindeki yükseliş ve kuraklık gibi faktörlerin tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini, bunun da fiyatlara yansıdığını ifade ediyor. Aşure, bu yıl hem geleneksel tadı hem de artan maliyetiyle gündemde. Vatandaşlar, hem dini bir gelenek hem de paylaşma kültürü için bütçelerini zorlasa da, artan fiyatlar karşısında komşular arasında dayanışma ve toplu alımlar artıyor.
