Muğla'nın Ula ilçesi ve çevresinde yetiştirilen Gökova Susamı, Türk Patent ve Marka Kurumunca coğrafi işaretle tescillendi. Bu tescil ile Gökova Susamı, bölgeye özgü kalite ve özellikleriyle yasal koruma altına alınmış oldu. Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün girişimleriyle başlatılan süreç, ürünün menşe adı olarak tescillenmesiyle sonuçlandı. Tescil, susamın yetiştirildiği coğrafi alan olan Gökova Körfezi çevresindeki köyleri kapsıyor.
Gökova Susamının Ayırt Edici Özellikleri
Gökova Susamı, kendine has aroması ve yağ oranıyla diğer susam türlerinden ayrılıyor. Bölgenin mikroklima özellikleri ve toprak yapısı, susamın lezzet profiline doğrudan etki ediyor. Ula ilçesine bağlı Gökova, Akyaka, Gökçe, Şeyhli gibi mahallelerde geleneksel yöntemlerle üretilen susam, özellikle tahin ve helva yapımında tercih ediliyor. Tescil başvurusunda, ürünün fiziksel ve kimyasal özellikleri detaylı olarak tanımlandı. 100 gram susamda ortalama %55-58 oranında yağ bulunduğu ve oleik asit miktarının yüksek olduğu belirtildi.
Coğrafi İşaretin Önemi
Coğrafi işaret tescili, ürünün taklit edilmesini önleyerek hem üreticiyi hem de tüketiciyi koruyor. Gökova Susamı'nın tescillenmesiyle birlikte, sadece belirlenen coğrafi alanda ve belirtilen yöntemlerle üretilen susamlar bu adla satılabilecek. Bu durum, yöresel ürünün marka değerini artırırken, bölge ekonomisine de katkı sağlayacak. Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü, tescille birlikte üreticilerin pazarlama avantajı elde edeceğini ve ürünün ulusal pazarda daha fazla tanınacağını ifade etti. Ayrıca, coğrafi işaretli ürünlerin kırsal kalkınma ve turizm açısından önemli bir araç olduğu vurgulandı.
Başvuru ve Tescil Süreci
Tescil başvurusu, Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 2023 yılında yapıldı. Başvuru dosyasında, ürünün tarihçesi, üretim yöntemi, coğrafi sınırlar ve ayırt edici özellikler bilimsel verilerle desteklendi. Türk Patent ve Marka Kurumu, yaklaşık bir yıl süren inceleme sonucunda başvuruyu onayladı. Tescil belgesi, 5 yıl süreyle geçerli olacak ve yenilenebilecek. Gökova Susamı, bu tescil ile Türkiye'nin coğrafi işaretli ürünleri arasında yerini aldı. Muğla'da halihazırda Marmaris Çam Balı, Köyceğiz Kestane Balı gibi tescilli ürünler bulunuyor.
Üretim ve Ekonomik Etkileri
Gökova Susamı, her yıl yaklaşık 500 dekar alanda ekiliyor ve yıllık ortalama 100 ton rekolte sağlanıyor. Üretim, tamamen doğal ve geleneksel yöntemlerle, kimyasal gübre ve ilaç kullanılmadan yapılıyor. Bu durum, organik tarıma yönelen tüketiciler için önemli bir avantaj oluşturuyor. Tescilin ardından üretici birlikleri, ürünün katma değerini artırmak için markalaşma çalışmalarına hız verecek. Ayrıca, coğrafi işaretli ürünlerin AB tarafından da tanınması için başvuru yapılabileceği belirtiliyor. Ula ilçesi ve çevresinde susam üretimi, küçük aile işletmeleri tarafından sürdürülüyor ve bölge halkı için önemli bir geçim kaynağı oluşturuyor.
Gelecek Perspektifi
Coğrafi işaret tescili, Gökova Susamı'nın ulusal ve uluslararası pazarda tanınırlığını artıracak önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Bu tescil, aynı zamanda diğer yöresel ürünler için de bir model oluşturuyor. Muğla genelinde benzer potansiyele sahip ürünlerin tescillenmesi için çalışmalar sürüyor. Gökova Susamı'nın tescillenmesi, bölgenin tarımsal mirasının korunması ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir gelişme olarak öne çıkıyor.
