Akaryakıt piyasasında yaşanan dalgalanmalar sürücüleri bir kez daha hayal kırıklığına uğrattı. Döviz kuru ve petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle motorinde teknik olarak indirim gerçekleşmesi beklenirken, gece yarısından itibaren geçerli olması öngörülen fiyat düşüşü, ÖTV düzenlemeleri kapsamında doğrudan vergi payına yansıtıldı. Bu nedenle pompa fiyatlarında herhangi bir değişiklik olmadı. Sektör temsilcileri, indirimin sürücülere yansıması için vergi politikalarında değişiklik yapılması gerektiğini belirtiyor.
İndirim beklentisi boşa çıktı
Petrol fiyatlarındaki gerileme ve döviz kurundaki istikrar, akaryakıta zam yapılmayacağı yönünde beklenti oluşturmuştu. Ancak ÖTV'nin belirli bir maktu tutar olarak alınması, alış fiyatındaki düşüşün vergi matrahını doğrudan etkilemesine neden oluyor. Bu durumda, teknik indirim ÖTV'nin artmasıyla sıfırlanıyor. Benzinde geçtiğimiz haftalarda yaşanan benzer uygulama, şimdi de motorin için geçerli oldu. Sektör kaynakları, bu mekanizmanın sürekli hale gelebileceğini ifade ediyor.
Vergi mekanizması nasıl çalışıyor?
Türkiye'de akaryakıt fiyatları, ham petrol maliyeti, işlenme maliyeti, dağıtıcı marjı ve son olarak ÖTV ile KDV'nin eklenmesiyle belirleniyor. ÖTV maktu bir vergi olarak litre başına alınıyor. Rafineri satış fiyatı düştüğünde, ÖTV sabit kaldığı için toplam fiyatın içinde verginin payı artıyor. Bu durumda pompa fiyatı düşmüyor, hatta bazen yükseliyor. Uygulama, sürücülerin indirim beklentisiyle dolum yapmasına neden olurken, sonuçta fiyat değişmiyor.
Uzmanlar, bu durumun tüketici güvenini sarstığını ve akaryakıt piyasasında şeffaflığın artırılması gerektiğini vurguluyor. ÖTV'nin belirli dönemlerde güncellenmemesi, fiyat dalgalanmalarında vergi yükünün artmasına yol açıyor. Sektör dernekleri, ÖTV'nin ad valorem (oransal) bir vergiye dönüştürülmesini öneriyor.
Ekonomik yansımalar
Motorin fiyatındaki bu durum, özellikle ticari araç sahiplerini ve lojistik sektörünü etkiliyor. Akaryakıt giderleri, taşımacılık maliyetlerinin önemli bir kısmını oluşturduğundan, fiyatların aynı kalması enflasyon üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor. Tüketiciler, indirim haberlerine rağmen pompa fiyatlarının değişmemesini eleştiriyor. Hükümet kanadından ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Gelecek dönemde döviz kurunda ve petrol fiyatlarında yeni hareketlenmeler olması halinde, benzer teknik indirimlerin yine vergiye gidebileceği, dolayısıyla sürücülerin rahat nefes alamayacağı belirtiliyor.
