Dışişleri Bakanlığı, Türk Boğazları'nın hukuki statüsünü belirleyen Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasının 90. yılı dolayısıyla yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamada, sözleşmenin 1936'dan bu yana tarafsızlık, şeffaflık ve titizlikle uygulandığı belirtilerek, gelecekte de aynı anlayışla uygulanmaya devam edileceği vurgulandı. Bakanlık, sözleşmenin bölgesel barış ve istikrara katkı sağladığını ifade etti.
Montrö Sözleşmesi'nin önemi
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçiş rejimini düzenleyen uluslararası bir antlaşmadır. 20 Temmuz 1936'da imzalanan sözleşme, Türkiye'ye boğazlar üzerinde tam egemenlik hakkı tanırken, ticari gemilere barış zamanında serbest geçiş imkanı sunmaktadır. Savaş gemileri için ise belirli kısıtlamalar getirilmiştir. Sözleşme, Karadeniz ülkelerinin güvenliği açısından kritik bir rol oynamaktadır.
90 yıllık uygulama
Dışişleri Bakanlığı, sözleşmenin 90 yıl boyunca başarıyla uygulandığını ve bu süreçte herhangi bir ciddi sorun yaşanmadığını kaydetti. Bakanlık, sözleşmenin uluslararası hukuk normlarına uygun olarak uygulandığını ve Türkiye'nin bu konuda üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini belirtti. Sözleşmenin günümüz koşullarında hala geçerli olduğu ve değişiklik yapılmasına gerek olmadığı ifade edildi.
Son yıllarda Karadeniz'de artan jeopolitik gerilimler, Montrö Sözleşmesi'ni yeniden gündeme getirdi. Özellikle Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik askeri müdahalesi sonrasında boğazlardan geçişler daha da önem kazandı. Türkiye, sözleşme kapsamında savaş gemilerinin geçişine ilişkin kuralları uygulayarak taraflar arasında dengeyi korumaya çalışıyor.
Bağımsız değerlendirme
Montrö Sözleşmesi, 90 yıllık geçmişiyle uluslararası hukukun başarılı örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye'nin sözleşmeyi titizlikle uygulaması, hem kendi egemenlik haklarını koruması hem de bölgesel istikrara katkı sağlaması açısından takdire şayandır. Ancak değişen güç dengeleri ve yeni tehditler, sözleşmenin esnekliğini test edebilir. Bu nedenle Türkiye'nin sözleşme hükümlerini uygularken güncel gelişmeleri dikkatle takip etmesi önemlidir.
