Mısır, İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in işgal altındaki Batı Şeria'ya yönelik açıklamalarına sert tepki gösterdi. Kahire yönetimi, Smotrich'in "Gazze'de yaptıkları yıkımın benzerini Batı Şeria'da da yapmaları ve Filistin yönetimini ortadan kaldırmaları gerektiği" yönündeki sözlerini kınayarak, bu tür tek taraflı gerginlik tırmandırıcı uygulamaların derhal durdurulması gerektiğini bildirdi. Mısır Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu ifadelerin uluslararası hukuku ve bölgesel istikrarı hiçe saydığı vurgulandı.
Mısır: Açıklamalar kabul edilemez
Mısır Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Smotrich'in sözlerinin "kabul edilemez" olduğu belirtildi. Açıklamada, "İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı unsurların uluslararası hukuka ve barış çabalarına meydan okuyan açıklamaları, bölgede daha fazla şiddet ve istikrarsızlığa yol açacaktır" denildi. Mısır, tüm tarafları itidal ve sorumluluk duygusuyla hareket etmeye, gerilimi düşürmeye davet etti.
Kahire yönetimi, Filistin halkının meşru haklarının uluslararası hukuk çerçevesinde korunması gerektiğini yinelerken, Batı Şeria'daki mevcut durumun daha fazla kötüleşmesinin önlenmesi için uluslararası toplumun acil adım atması gerektiğini vurguladı. Mısır, 1967 sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasının bölgesel barışın tek yolu olduğunu savunuyor.
Smotrich'in açıklamaları ve yankıları
Bezalel Smotrich, hafta başında yaptığı açıklamada, İsrail'in Batı Şeria'da "yeni bir savaşa girerek Gazze'de yaptıkları yıkımın benzerini yapması" gerektiğini söylemişti. Smotrich ayrıca Filistin yönetiminin ortadan kaldırılması çağrısında bulunmuştu. Bu sözler, Filistin yönetimi ve çeşitli Arap ülkeleri tarafından da kınanmıştı. Filistin Dışişleri Bakanlığı, Smotrich'in açıklamalarını "savaş suçu teşviki" olarak nitelendirmişti.
İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı kanadı temsil eden Smotrich, daha önce de benzer tartışmalı açıklamalarıyla gündeme gelmişti. Mayıs 2024'te yaptığı bir konuşmada, "Filistin devleti kurulmasının İsrail için varoluşsal bir tehdit" olduğunu öne sürmüştü. Smotrich'in açıklamaları, İsrail içinde de muhalefet partileri tarafından eleştiriliyor; ancak Başbakan Binyamin Netanyahu yönetimi, koalisyon ortağını dizginlemekte isteksiz görünüyor.
Uluslararası tepkiler ve bölgesel bağlam
Mısır'ın yanı sıra, Ürdün, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de Smotrich'in sözlerine tepki gösterdi. Ürdün Dışişleri Bakanlığı, açıklamaların "uluslararası barış ve güvenliğe tehdit" oluşturduğunu belirtti. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler yetkilileri de açıklamaları endişeyle karşıladıklarını duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "İsrail'in Batı Şeria'daki statükoyu değiştirecek tek taraflı adımlarını desteklemiyoruz" dedi.
Batı Şeria'da son aylarda artan yerleşimci şiddeti ve İsrail güçlerinin düzenlediği operasyonlar nedeniyle gerilim zaten yüksek seyrediyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Ekim 2023'ten bu yana Batı Şeria'da 500'den fazla Filistinli hayatını kaybetti. Bölgede günlük yaşam, sık sık yaşanan çatışmalar ve ablukalar nedeniyle giderek zorlaşıyor.
Barış süreci ve Mısır'ın rolü
Mısır, uzun yıllardır İsrail-Filistin çatışmasında arabuluculuk rolü üstleniyor. Kahire, son olarak Gazze'de ateşkes sağlanması için yoğun çaba harcamıştı. Mısır'ın tutumu, bölgede istikrarın korunması ve iki devletli çözümün canlandırılması açısından kritik önemde. Mısır'ın açıklaması, İsrail'in Batı Şeria'ya yönelik olası bir genişleme hamlesine karşı Arap dünyasının ortak tepkisini yansıtması bakımından dikkat çekici.
Smotrich'in sözleri, İsrail'in Gazze'deki savaşının ardından Batı Şeria'ya yönelik benzer bir yıkım planının sinyali olarak yorumlanıyor. Bölgesel uzmanlar, bu tür açıklamaların sadece Filistinliler için değil, İsrail'in kendi güvenliği ve uluslararası itibarı için de ciddi riskler taşıdığını belirtiyor. Uluslararası toplumun, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı söylemlere karşı daha net bir tavır alması gerektiği ifade ediliyor.
Sonuç olarak, Mısır'ın tepkisi, bölgesel barış ve istikrarın korunması adına önemli bir diplomatik hamle olarak değerlendiriliyor. Ancak sadece kınama açıklamalarının yeterli olmadığı, somut adımlar atılması gerektiği yönünde görüşler de mevcut. Batı Şeria'da tansiyonun düşürülmesi için uluslararası toplumun ortak hareket etmesi şart.
