Meta'nın Instagram'da herkese açık hesaplardaki fotoğrafların yapay zeka (YZ) görsellerinde kullanılmasına olanak tanıyan tartışmalı özelliği, kullanıcılardan gelen yoğun tepkiler üzerine yalnızca üç gün dayanabildi. Şirket, özelliğin kaldırıldığını duyururken, gizlilik endişeleri ve kişisel verilerin izinsiz kullanımına ilişkin eleştirilerin etkili olduğu belirtildi.
Özellik nasıl çalışıyordu?
Meta, geçtiğimiz hafta Instagram'da yeni bir yapay zeka aracını test etmeye başlamıştı. Bu araç, herkese açık profillerdeki fotoğrafları tarayarak kullanıcıların yüzlerini benzer görünümlü yapay zeka görselleri oluşturmak için kullanıyordu. Örneğin, bir kullanıcı herkese açık bir fotoğraf paylaştığında, başka bir kişi bu fotoğrafı bir YZ aracına yükleyerek kendine benzer bir avatar veya karakter yaratabiliyordu. Özellik, özellikle genç kullanıcılar arasında hızla yayıldı ancak kısa sürede büyük bir gizlilik tartışmasına yol açtı.
Uzmanlardan gizlilik uyarısı
Bilişim Uzmanı Osman Demircan, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Bir fotoğrafın herkese açık paylaşılması, kişinin yüzünün farklı amaçlarla kullanılmasına izin vermez. Meta, kullanıcıların açık rızasını almadan bu tür bir veri işleme faaliyetinde bulunamaz" dedi. Demircan, özellikle deepfake teknolojisinin kötüye kullanımına karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Bununla birlikte, veri güvenliği uzmanları, yapay zeka modellerinin eğitimi için kullanıcı verilerinin izinsiz toplanmasının KVKK ve GDPR gibi yasal düzenlemelere aykırı olduğunu belirtti.
Meta'nın savunması ve geri adım
Meta, özelliğin kullanıcıların yaratıcılığını artırmak amacıyla tasarlandığını savunmuştu. Şirket, herkese açık paylaşımların zaten herkes tarafından görülebildiğini, bu nedenle YZ için kullanılmasının bir sorun teşkil etmediğini öne sürmüştü. Ancak kullanıcıların büyük çoğunluğu bu gerekçeyi kabul etmedi. Sosyal medyada başlatılan kampanyalar ve imza dilekçeleri sonrasında Meta, özelliği kaldırdığını duyurdu. Şirket yetkilileri, "Kullanıcı geri bildirimlerini dikkate aldık ve bu özelliği şimdilik kullanımdan kaldırıyoruz. Gelecekte daha şeffaf ve rıza temelli bir yaklaşım benimseyeceğiz" açıklamasını yaptı.
Benzer tartışmalar ve sektörel bağlam
Bu olay, Meta'nın daha önce de benzer tartışmalarla karşılaştığı bir dönemde yaşandı. 2021 yılında Facebook'un yüz tanıma özelliği, gizlilik endişeleri nedeniyle kapatılmıştı. Ayrıca, Apple'ın Gizlilik Bildirimi özelliği ile Meta arasında geçen reklam verisi paylaşımı krizi de hafızalarda taze. Yapay zeka ve veri güvenliği alanındaki bu tür adımlar, büyük teknoloji şirketlerinin kullanıcı verilerini nasıl işlediğine dair daha geniş bir sorgulamayı beraberinde getiriyor. Avrupa Birliği'nin yapay zeka yasası taslağı ve Türkiye'nin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) çerçevesinde, şirketlerin kullanıcı rızası olmadan bu tür işlemler yapması mümkün değil.
Öte yandan, bazı uzmanlar bu tür özelliklerin tamamen yasaklanması yerine, daha kontrollü ve şeffaf bir şekilde sunulması gerektiğini düşünüyor. Örneğin, kullanıcıların her bir fotoğraf için ayrı ayrı izin vermesi veya bu tür işlemlerden gelir elde edilmesi durumunda kullanıcılarla paylaşım yapılması gibi modeller tartışılıyor. Meta'nın geri adım atması, diğer teknoloji şirketleri için de emsal teşkil edebilir; zira kullanıcılar artık verilerinin nasıl kullanıldığı konusunda daha bilinçli ve talepkar.
