Mersin'in Mut ilçesine bağlı 800 rakımlı Alaçam Mahallesi'nde üzüm hasadını tamamlayan çiftçiler, geleneksel yöntemlerle pekmez üretimine başladı. Bağ bozumunun ardından toplanan üzümler, 'şıhrana' adı verilen pişirim alanında odun ateşi ve beyaz toprak kullanılarak bir ay boyunca gece gündüz kaynatılıyor. Bu yöntem, yüzyıllardır süregelen bir gelenek olarak bölgede yaşatılıyor.
Geleneksel Pekmez Üretiminin Aşamaları
Alaçam Mahallesi'nde üreticiler, önce bağlardan topladıkları üzümleri yıkayıp ezerek suyunu çıkarıyor. Elde edilen şıra, ekşiliğini gidermek için beyaz toprak ile karıştırılıyor. Bu karışım, büyük kazanlarda odun ateşi üzerinde saatlerce kaynatılıyor. Kaynatma işlemi sırasında sürekli karıştırılan şıra, koyulaşana kadar pişiriliyor. Üreticiler, ateşi bir ay boyunca hiç söndürmeden nöbetleşe çalışıyor. Gündüzleri kadınlar, geceleri ise erkekler kazanların başında bekliyor. Bu zorlu süreç, pekmezin kendine özgü tadını ve kıvamını almasını sağlıyor.
Beyaz Toprağın Rolü ve Bölgesel Önemi
Pekmez yapımında kullanılan beyaz toprak, bölgede doğal olarak bulunuyor ve şıranın asidini nötralize ederek daha tatlı bir tat elde edilmesini sağlıyor. Ayrıca toprak, pekmezin berraklaşmasına yardımcı oluyor. Alaçam Mahallesi'nde bu gelenek, nesiller boyu aktarılarak sürdürülüyor. Üreticiler, fabrikasyon ürünlere kıyasla doğal ve katkısız pekmezin daha sağlıklı olduğunu vurguluyor. Bölgede üretilen pekmez, hem yerel pazarlarda hem de çevre illerde ilgi görüyor. Mut ilçesi, üzüm üretiminde önemli bir yere sahip ve pekmez, yöre halkı için önemli bir geçim kaynağı.
Geleneksel yöntemlerle yapılan pekmez, yüksek rakımda yetişen üzümlerin daha aromatik olması nedeniyle tercih ediliyor. Üreticiler, her yıl aynı özenle bu işi yaparak kültürel mirası yaşatıyor. Pekmez üretimi, aynı zamanda ailelerin bir araya gelerek dayanışma gösterdiği bir etkinlik haline gelmiş durumda.
Son yıllarda artan maliyetler ve iklim değişikliği, geleneksel üretimi zorlaştırsa da çiftçiler, atalarından kalan bu geleneği sürdürmekte kararlı. Uzmanlar, doğal pekmezin besin değerinin yüksek olduğunu ve bağışıklık sistemini güçlendirdiğini belirtiyor. Mut ilçesinde pekmez üretimi, hem ekonomik hem de kültürel açıdan büyük önem taşıyor. Gelecek nesillere aktarılması için çaba gösteriliyor.
Bu geleneksel üretim, bölge turizmine de katkı sağlayabilir. Ziyaretçiler, bu eşsiz deneyimi yerinde görme fırsatı bulabilir. Ancak şu an için üreticiler, daha çok yerel talebe odaklanmış durumda. Pandemi sonrası artan doğal ürün talebi, pekmez satışlarını olumlu etkiledi. Üreticiler, devlet desteğiyle daha geniş pazarlara açılmayı hedefliyor.
