Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), imalat sanayisi genelinde mevsimsel etkilerden arındırılmamış kapasite kullanım oranının (KKO) temmuz ayında bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 76,2'ye gerilediğini duyurdu. Bu oran, son üç ayın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Kapasite Kullanım Oranındaki Düşüşün Nedenleri
Merkez Bankası tarafından yayımlanan İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı raporuna göre, temmuz ayındaki düşüşte özellikle yatırım malları ve ara malları sektörlerindeki daralma etkili oldu. Yatırım mallarında KKO yüzde 75,1'e inerken, ara mallarında yüzde 77,3 oldu. Tüketim malları grubunda ise KKO yüzde 76,9 ile nispeten yatay seyretti. Böylece genel endeks, hazirandaki yüzde 76,7 seviyesinden temmuzda yüzde 76,2'ye çekildi.
Sektörel Bazda Görünüm
Raporda 26 alt sektörün 11'inde kapasite kullanım oranı artarken, 14'ünde düşüş, 1'inde ise değişiklik gözlenmedi. En yüksek KKO yüzde 81,1 ile bilgisayar, elektronik ve optik ürünler imalatında görülürken, en düşük KKO yüzde 68,4 ile giyim eşyaları imalatında kaydedildi. Ana metal sanayisinde KKO yüzde 79,1, gıda ürünlerinde yüzde 75,2 olarak hesaplandı. Kimyasal ürünler imalatında ise KKO yüzde 77,5 oldu.
Mevsimsel Etkilerden Arındırılmış Veri
Mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı ise temmuzda bir önceki aya göre 0,1 puan artarak yüzde 76,4'e yükseldi. Ancak bu artışa rağmen, mevsimsel etkilerden arındırılmamış verinin düşüş göstermesi, ekonomik aktivitedeki yavaşlamaya işaret ediyor olarak yorumlanabilir.
Ekonomistlerin Değerlendirmesi
Ekonomistler, kapasite kullanım oranındaki düşüşün, iç talepteki zayıflama ve küresel ekonomik belirsizliklerden kaynaklandığını ifade ediyor. Yüksek faiz ortamı ve kredi koşullarındaki sıkılaşmanın imalat sanayisindeki faaliyetleri baskıladığı belirtiliyor. Ayrıca, ihracat pazarlarındaki daralma da kapasite kullanımını olumsuz etkileyen faktörler arasında sıralanıyor.
Öte yandan, Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadele kapsamında uyguladığı sıkı para politikasının, ekonomik aktiviteyi yavaşlatarak kapasite kullanımını düşürdüğü yönünde yorumlar da bulunuyor. Bu durumun, önümüzdeki aylarda da devam edebileceği, ancak yılın son çeyreğinde toparlanma beklenebileceği ifade ediliyor.
Geçmiş Dönemle Karşılaştırma
Temmuz 2023'te yüzde 77,2 olan KKO, aradan geçen bir yılda yaklaşık 1 puan geriledi. 2023 yılı genelinde ortalama KKO yüzde 77,6 olurken, 2024 yılının ilk yedi ayında ortalama yüzde 76,9 seviyesinde gerçekleşti. Bu veriler, imalat sanayisindeki ivme kaybını teyit ediyor.
