Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yılsonu enflasyon tahminini yüzde 28'e yükseltti. Bu revizyon, maaş, aylık ve ücret artışlarını geçen yılki hedeflere göre belirleyen milyonlarca çalışanı harekete geçirdi. Emek konfederasyonları, enflasyon hedefinin değişmesi durumunda mevcut sözleşmelerdeki ücret artışlarının da yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini savunuyor. Sendikalar, “Hedefler revize edildiyse maaşlar da revize edilmeli” diyerek hükümete çağrıda bulundu.
Enflasyon Tahmini ve Ücret Pazarlıkları
TCMB Başkanı Fatih Karahan, yılın son enflasyon raporunda 2024 yılsonu enflasyon tahminini yüzde 28 olarak açıkladı. Bu oran, önceki tahmin olan yüzde 26'nın üzerinde. Kur ve gıda fiyatlarındaki gelişmelerin yanı sıra kamu kaynaklı zamların etkisiyle tahmin yukarı çekildi. Ancak bu revizyon, toplu iş sözleşmelerini geçen yılın enflasyon hedeflerine göre imzalamış olan işçi ve memurları doğrudan etkiliyor.
Türk-İş, Hak-İş ve DİSK gibi işçi konfederasyonları, 2024 yılı için yapılan ücret zamlarının yüzde 26 hedefine göre belirlendiğini, yeni tahminin yüzde 28 olmasıyla birlikte işçilerin alım gücünün daha da düşeceğini belirtiyor. Memur sendikaları da benzer şekilde, toplu sözleşme görüşmelerinde belirlenen maaş artışlarının yetersiz kaldığını ve yeniden müzakere edilmesi gerektiğini dile getiriyor.
Sendikalardan Ortak Açıklama
Konfederasyonlar, yaptıkları ortak yazılı açıklamada, “Merkez Bankası'nın enflasyon tahminini yükseltmesi, geçen yıl yapılan ücret anlaşmalarının geçersiz olduğunu gösteriyor. İşçi ve memurlar, yıl boyunca enflasyona ezdirilmemeli. Sözleşmelerdeki oranların güncellenmesi için hükümeti ve işverenleri göreve çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi. Açıklamada, yıl sonuna kadar kümülatif enflasyonun yüzde 30'u geçebileceği, bu nedenle telafi zamlarının şart olduğu vurgulandı.
Hükümetten İlk Yanıt
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu yaptı. Bakan, “Merkez Bankası'nın tahmin güncellemeleri olağan bir durum. Hükümet olarak vatandaşlarımızın alım gücünü korumak için gerekli adımları atıyoruz. Toplu sözleşme hükümleri çerçevesinde hareket edilmelidir” dedi.
Ancak sendikalar, bakanın bu açıklamasıyla yetinmeyeceklerini, yasal düzenlemeler yapılması için mücadele edeceklerini belirtti. Yasal olarak toplu sözleşmelerin yeniden müzakere edilmesi ancak tarafların anlaşmasıyla mümkün. Bu nedenle konfederasyonlar, işveren sendikalarıyla da görüşmelere başlayacaklarının sinyalini verdi.
Ekonomistlerden Uyarı
Ekonomistler ise enflasyon hedefindeki bu yükselişin, ücret pazarlıklarında yeni bir dalga yaratabileceğini ifade ediyor. Ankara merkezli bir düşünce kuruluşunda ekonomi politikaları uzmanı Dr. Ayşe Yılmaz, “Enflasyon beklentileri yükseldikçe ücret artışları da hızlanacaktır. Bu da enflasyonu daha da körükleyebilir. Ortada bir kısır döngü var. Merkez Bankası'nın sıkı para politikasına devam etmesi ve maliye politikasının da bu mücadeleyi desteklemesi gerekiyor” değerlendirmesini yaptı.
Geçmiş Yıllardaki Benzer Durumlar
Türkiye'de enflasyon hedefleri ile ücret artışları arasındaki ilişki, geçmişte de sık sık tartışma konusu oldu. 2022 yılında enflasyon yüzde 64'ü aşarken, memur maaşlarına yapılan zamlar yetersiz kalmış, hükümet ara zamlar yapmak zorunda kalmıştı. Benzer şekilde 2023 yılında da asgari ücret ve memur maaşları yıl ortasında yeniden değerlendirilmişti. Bu örnekler, enflasyon hedefinin tutturulamaması durumunda hükümetin ücretlere müdahale etmek durumunda kaldığını gösteriyor.
Şu anda yıl ortasına yaklaşılırken taraflar, yeni bir ara zam için pazarlık masasına oturmaya hazırlanıyor. İşçi ve memur kesiminin en büyük gündemi ise kiralar ve temel gıda fiyatlarındaki artış. Bu nedenle yapılacak yeni zamların sadece enflasyon farkını değil, refah payını da içermesi bekleniyor.
TCMB'nin tahminini yükseltmesi, sadece ücretlileri değil, emekli maaşları ve sosyal yardımları da etkileyecek. Milyonlarca emekli, bu yılki artışların eridiğini ifade ederek yeni düzenleme talep ediyor. Önümüzdeki günlerde hükümetin, enflasyon rakamlarını göz önünde bulundurarak ek zam paketi açıklaması bekleniyor.
