Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, akaryakıt fiyatlarındaki artışları dengeleyen eşel mobil sisteminin 2027 yılında uygulanmayacağını duyurdu. Ankara'da düzenlenen ekonomi toplantısında konuşan Şimşek, sistemin mevcut haliyle sürdürülemeyeceğini belirterek, araç sahiplerini doğrudan etkileyecek bu değişikliğin gerekçelerini sıraladı. Açıklama, benzin ve motorin fiyatlarında dalgalanmalara alışkın olan milyonlarca sürücü için yeni bir dönemin habercisi oldu.
Eşel mobil nedir, nasıl çalışır?
Eşel mobil, akaryakıt üzerinden alınan ÖTV'nin, döviz kuru ve uluslararası petrol fiyatlarındaki değişimlere göre otomatik olarak ayarlandığı bir mekanizmadır. Petrol fiyatları düştüğünde ÖTV artırılarak pompa fiyatının aynı kalması sağlanır; petrol fiyatları yükseldiğinde ise ÖTV düşürülerek fiyat artışı frenlenir. Bu sistem, 2018'den bu yana aralıklarla uygulanıyor ve özellikle seçim dönemlerinde fiyat istikrarı için kullanılıyor. Ancak Şimşek, sistemin kamu maliyesi üzerinde oluşturduğu yükün sürdürülemez boyutlara ulaştığını vurguladı.
Bakan Şimşek'in açıklamaları
Şimşek, "Eşel mobil, kısa vadeli bir çözüm olarak tasarlanmıştı. Ancak kalıcı hale gelmesi, bütçe disiplinini zedeliyor. 2027'de bu sistemi uygulamayacağız. Bunun yerine daha şeffaf ve öngörülebilir bir vergilendirme yapısına geçeceğiz" dedi. Bakan, yeni dönemde akaryakıt vergilerinin doğrudan enflasyon ve bütçe hedeflerine göre belirleneceğini, piyasa koşullarına göre otomatik ayarlamaların sona ereceğini ifade etti. Şimşek, ayrıca dar gelirli vatandaşları korumak için alternatif destek mekanizmaları üzerinde çalıştıklarını sözlerine ekledi.
Piyasa ve vatandaş tepkileri
Açıklama sonrası akaryakıt istasyonlarında ve sosyal medyada tartışma başladı. Bazı ekonomistler, sistemin kaldırılmasının pompa fiyatlarında ani dalgalanmalara yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Enerji uzmanları, özellikle döviz kurundaki hareketliliğin fiyatlara doğrudan yansıyacağını belirtiyor. Araç sahipleri ise 2027'den itibaren benzin ve motorin fiyatlarının daha sık değişebileceği endişesini taşıyor. Tüketici dernekleri, hükümetin geçiş sürecinde fiyat artışlarını yumuşatacak önlemler alması gerektiğini savunuyor.
Ekonomik arka plan ve olası etkiler
Türkiye'de akaryakıt fiyatları, döviz kuru ve Brent petrol fiyatlarındaki değişimlere paralel olarak neredeyse her hafta güncelleniyor. Eşel mobil, bu dalgalanmayı törpüleyerek enflasyon üzerindeki baskıyı hafifletmeyi amaçlıyordu. Ancak 2023'ten bu yana artan petrol fiyatları ve TL'nin değer kaybı, sistemin maliyetini artırdı. Hükümet, 2024 ve 2025'te eşel mobil kapsamında ÖTV'den önemli ölçüde feragat etti. Şimşek'in açıklaması, 2026 sonrası için maliye politikasında normalleşme sinyali olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, sistemin kaldırılmasının enflasyonu kısa vadede yukarı çekebileceğini, ancak uzun vadede bütçe disiplini açısından olumlu olacağını belirtiyor.
2027 ve sonrası: Ne bekleniyor?
Bakan Şimşek'in açıklaması, 2027'de yapılması planlanan genel seçimler öncesi ekonomi yönetiminin elini rahatlatmayı hedefliyor. Eşel mobilin sona ermesiyle akaryakıt fiyatları, uluslararası piyasalara daha duyarlı hale gelecek. Bu durum, taşımacılık, lojistik ve tarım gibi sektörlerde maliyet artışlarına neden olabilir. Hükümetin, olası fiyat şoklarını önlemek için akaryakıt üzerindeki KDV oranını geçici olarak düşürme veya doğrudan nakit desteği gibi araçları devreye alabileceği konuşuluyor. Ancak Şimşek, bu tür geçici önlemlere sıcak bakmadıklarını, kalıcı yapısal reformlara odaklandıklarını belirtti.
Sonuç olarak, eşel mobilin 2027'de sona erecek olması, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının belirlenme şeklini kökten değiştirecek. Araç sahipleri, bütçelerini planlarken artık daha öngörülemez bir fiyat ortamına hazırlıklı olmalı. Ekonomi yönetiminin attığı bu adım, piyasa mekanizmalarına daha fazla güvenildiğini gösteriyor; ancak dar gelirli kesimler üzerindeki etkisi dikkatle izlenmeli. Önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatlarındaki her hareket, hem enflasyon hem de siyasi gündem açısından belirleyici olacak.
