Yeni Parti Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle hayata geçirilen karayolu projeleri kapsamında, yılın ilk altı ayında şirketlere toplam 49,6 milyar lira garanti ödemesi yapıldığını duyurdu. Yavuzyılmaz, bu durumu 'mega soygun' olarak nitelendirirken, vatandaşın vergilerinin bu şekilde şirketlere aktarılmasını sert sözlerle eleştirdi.
49,6 Milyar Liralık Garanti Ödemesi Neden Yapıldı?
YİD projeleri, devletin belirli altyapı yatırımlarını özel sektör eliyle yaptırdığı ve belirli bir süre işletme hakkını devrettiği bir finansman modelidir. Ancak bu modelde, projelerin gelirleri belirli bir seviyenin altında kalırsa, devreye giren garanti ödemeleri devreye giriyor. Yavuzyılmaz'ın aktardığı verilere göre, sadece karayolu projeleri için bu yılın ilk altı ayında yapılan garanti ödemeleri 49,6 milyar lirayı buldu. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre önemli bir artışa işaret ediyor ve bütçeye ciddi bir yük oluşturuyor.
Yavuzyılmaz'dan Sert Tepki
Konuyla ilgili yazılı bir açıklama yapan Yavuzyılmaz, "Bu ödemelerin adı garanti değil, doğrudan kaynak transferidir. Vatandaşın cebinden çıkan bu paralar, belirli şirketlerin kasasına akıyor. Bunun adı mega soygundur" ifadelerini kullandı. Yavuzyılmaz, söz konusu ödemelerin kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılması gerektiğini vurgulayarak, "Vatandaş, bunun bedelini elektrik, köprü, otoyol faturalarında ve vergilerde ödüyor" dedi.
YİD Projeleri ve Garanti Sisteminin Sorunları
Uzmanlar, YİD modelindeki garanti sisteminin kamu maliyesi üzerinde oluşturduğu risklere dikkat çekiyor. Özellikle trafik garantilerinin gerçekçi rakamlara dayanmaması, devletin öngörülemeyen yükümlülükler altına girmesine neden oluyor. Önceki yıllarda da benzer eleştiriler yapılmış, Osmangazi Köprüsü ve bazı otoyol projelerinde garanti ödemelerinin yüksekliği tartışma yaratmıştı. Bu projelerdeki trafik tahminlerinin oldukça iyimser olduğu ve gerçekleşen trafiğin çok altında kaldığı biliniyor.
Bütçeye Etkisi ve Sürdürülebilirlik
49,6 milyar liralık ödeme, devletin bütçe açığını artıran unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor. Ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele ettiği bir dönemde, bu tür transferlerin kamu mali disiplinini zorlaştırdığı belirtiliyor. Ayrıca, söz konusu ödemelerin gelecekte de sürebileceği göz önüne alındığında, sürdürülebilirlik endişelerini beraberinde getiriyor. Muhalefet partileri, bu ödemelerin detaylı bir şekilde denetlenmesi ve gerekiyorsa sözleşmelerin yeniden müzakere edilmesi çağrısında bulunuyor.
YİD projeleri, Türkiye'nin ulaşım altyapısını modernize etme hedefinde önemli bir araç olarak görülse de, maliyet ve fayda dengesi kamuoyunda sürekli tartışılıyor. Vatandaşın ödediği vergilerle karşılanan bu garantiler, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde daha iyi yönetilmesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor. Yavuzyılmaz'ın ifadesiyle "mega soygun" olarak nitelendirilen bu durum, siyasi gündemin ön sıralarına yerleşmiş durumda.
