Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), özel öğretim kurumlarının ruhsatlarında belirtilen kurum türü dışında öğretim programı uygulamalarına yönelik denetimleri sıkılaştırdı. Bakanlık, bu kurala uymayan kurumların kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatını doğrudan iptal edeceğini duyurdu. Karar, özel eğitim kurumlarında tür dışı faaliyetlerin önüne geçmeyi ve veli ile öğrencilerin mağduriyetini engellemeyi amaçlıyor.
Denetimler nasıl işleyecek?
MEB tarafından yapılan yazılı açıklamaya göre, özel öğretim kurumları, kurum açma izni aldıkları türde faaliyet göstermek zorunda. Örneğin, bir etüt merkezi ruhsatıyla açılan bir kurumun, ilkokul veya ortaokul gibi faaliyet yürütmesi yasak. Bakanlık müfettişleri, yerinde yapacakları denetimlerde kurumun ruhsatında belirtilen tür dışında bir öğretim programı uyguladığını tespit ederse, herhangi bir uyarı veya ek süre verilmeksizin doğrudan ruhsat iptali gerçekleştirilecek. Bu düzenleme, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun ilgili maddelerine dayandırılıyor.
Hangi kurumlar risk altında?
Uygulama, özellikle kurs, etüt, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi gibi farklı türlerde açılan kurumların, ruhsatları dışında ilkokul, ortaokul, lise veya benzeri programlar yürütmesini hedef alıyor. Son yıllarda bazı özel kurumların, ruhsat aldıkları alan dışında öğrenci kaydı yaparak mevzuata aykırı hareket ettikleri tespit edilmişti. MEB, bu tür ihlallerin eğitimde fırsat eşitliğini bozduğu ve denetim dışı alanlar oluşturduğu gerekçesiyle yeni bir genelge yayımladı. Genelgeye göre, il milli eğitim müdürlükleri denetimleri artıracak ve ihlal tespit edilen kurumlar hakkında yasal işlem başlatacak.
Veli ve öğrenciler için ne anlama geliyor?
Karar, veliler açısından önemli bir koruma sağlıyor. Ruhsatı iptal edilen bir kurumda eğitim gören öğrencilerin mağdur olmaması için MEB, il milli eğitim müdürlüklerine gerekli yönlendirme ve yerleştirme işlemlerini yapma yetkisi verdi. Veliler, çocuklarını kaydettikleri kurumun ruhsatında hangi türde faaliyet gösterdiğini e-Devlet veya il milli eğitim müdürlükleri üzerinden kontrol edebilecek. Bakanlık, ayrıca kurumların reklam ve tanıtımlarında ruhsat türü dışında ifadeler kullanmasının da yasak olduğunu hatırlattı.
Uzmanlar ne diyor?
Eğitim hukuku uzmanları, düzenlemenin yerinde olduğunu ancak denetimlerin sürekliliğinin sağlanması gerektiğini vurguluyor. Özel öğretim kurumları temsilcileri ise kararın sektörde büyük bir belirsizliğe yol açabileceğini, bazı kurumların ruhsat türlerini güncellemek için başvuru yapması gerektiğini belirtiyor. MEB, geçiş süreci için herhangi bir ek süre tanınmayacağını, denetimlerin hemen başlayacağını açıkladı.
Arka plan: Neden şimdi?
Milli Eğitim Bakanlığı, son dönemde özel öğretim kurumlarına yönelik denetimlerini artırmıştı. Özellikle pandemi sonrası dönemde bazı kurumların yüz yüze eğitim adı altında ruhsatsız programlar düzenlediği tespit edilmişti. Bakanlık, 2023-2024 eğitim öğretim yılında bu tür ihlallere karşı daha caydırıcı yaptırımlar uygulama kararı almıştı. Yeni düzenleme, bu kararın bir parçası olarak hayata geçiriliyor. Ayrıca, özel okul ücretlerindeki artışlar ve kayıt dışı eğitim faaliyetleri kamuoyunda tepkilere neden olmuştu. MEB, bu adımla hem denetim mekanizmasını güçlendirmeyi hem de eğitimde kaliteyi artırmayı hedefliyor.
Ruhsat iptali sonrası ne olacak?
Ruhsatı iptal edilen kurumlar, faaliyetlerine derhal son vermek zorunda. Kurum binası, başka bir eğitim kurumu tarafından kullanılmak istenirse yeniden ruhsatlandırma süreci başlatılacak. Kurum sahipleri, iptal kararına karşı yargı yoluna başvurabilecek. Ancak MEB, iptal kararlarının hızlı bir şekilde uygulanacağını ve eğitim öğretimin aksamaması için öğrencilerin devlet okullarına veya uygun özel okullara nakledileceğini bildirdi.
MEB'in bu hamlesi, özel öğretim kurumlarının mevzuata uyumunu zorunlu kılıyor. Denetimlerin etkinliği, sektördeki kayıt dışılığı azaltabilir. Ancak uygulamanın başarısı, denetimlerin tarafsız ve sürekli yapılmasına bağlı. Eğitim paydaşları, düzenlemenin uzun vadede eğitim kalitesini artıracağını, ancak geçiş döneminde bazı sıkıntılar yaşanabileceğini belirtiyor. Velilerin, kayıt öncesi kurumların ruhsat durumunu sorgulaması büyük önem taşıyor.
