Mayıs ayında bütçe dengesi 298,2 milyar TL açık verdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, geçen yılın aynı ayında bütçe 212,1 milyar TL açık vermişti. Mayıs ayındaki açığın büyümesinde vergi gelirlerindeki yavaşlama ve harcamalardaki artış etkili oldu. Bütçenin 5 aylık gerçekleşmesinde ise toplam açık 938,6 milyar TL’ye ulaştı.
Faiz dışı denge de açık verdi
Mayıs ayında faiz dışı bütçe dengesi 256,8 milyar TL açık verdi. Faiz harcamaları 41,4 milyar TL olarak gerçekleşirken, bütçe açığı faiz dışı kalemlerdeki bozulmanın etkisiyle arttı. Yılın ilk beş ayında faiz dışı açık 728,5 milyar TL oldu. Ekonomistler, faiz dışı dengedeki bozulmanın orta vadeli mali hedefler açısından risk oluşturduğunu belirtiyor.
Vergi gelirlerindeki artış hız kaybetti
Mayıs ayında bütçe gelirleri 697,3 milyar TL olarak gerçekleşirken, giderler 995,5 milyar TL’ye ulaştı. Vergi gelirlerindeki artış oranı bir önceki yılın aynı ayına göre %64,5 olarak kaydedildi. Ancak bu oran, enflasyonun altında kaldı. Dolaysız vergilerdeki yavaşlama, özellikle kurumlar vergisi ve gelir vergisindeki düşüş dikkat çekti. Gelir vergisi tahsilatı mayısta geçen yılın aynı ayına göre sadece %23 arttı.
KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerde ise nispeten daha yüksek artış görüldü. İthalatta alınan KDV %81 artışla 114,3 milyar TL’ye çıktı. Özel tüketim vergisi gelirleri %68 artışla 131,5 milyar TL olurken, bu artışta akaryakıt ve otomobil fiyatlarındaki yükselişin etkisi büyük oldu.
Harcamalardaki artış sürüyor
Bütçe giderleri mayısta bir önceki yılın aynı ayına göre %67,1 artış gösterdi. Personel giderleri %88,1 artarken, sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferler %107,1 arttı. Mal ve hizmet alım giderleri %57, sermaye giderleri ise %47 oranında yükseldi. Faiz harcamaları döviz kurlarındaki dalgalanmaya bağlı olarak %37,3 arttı.
Cari transferler kaleminde ise belirgin bir sıçrama yaşandı. Mahalli idarelere ve sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferler, toplam harcamaların %40’ını oluşturdu. Uzmanlar, deprem bölgesine yönelik harcamaların da bu artışta etkili olduğunu ifade ediyor.
Yıl sonu hedefi için orta vadeli program
Bütçe açığındaki hızlı artış, yıl sonu hedefini risk altına alıyor. OVP’de 2024 yıl sonu bütçe açığı hedefi 2,6 trilyon lira olarak belirtilmişti. Ancak ilk 5 ayda gerçekleşen açık, yıllık hedefin yaklaşık %36’sına ulaştı. Ekonomi yönetimi, yılın ikinci yarısında harcama disiplini ve vergi gelirlerinde iyileşme bekliyor. Kamuda tasarruf tedbirleri ve vergi düzenlemelerinin devreye girmesiyle açığın kontrol altına alınması planlanıyor. Orta vadeli program çerçevesinde, faiz dışı fazla vermeye yönelik adımlar hızlandırılacak.
