Türkiye'nin merkezi yönetim bütçe uygulama sonuçları mayıs ayına ilişkin verilerle açıklandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre, mayısta bütçe gelirleri 1 trilyon 86,2 milyar lira, giderleri ise 1 trilyon 384,4 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu rakamlarla bütçe mayısta 298,2 milyar lira açık verdi. Geçen yılın aynı ayında bütçe 158,2 milyar lira açık vermişti.
Bütçe gelirlerinde vergi tahsilatı öne çıktı
Mayıs ayında toplanan vergi gelirleri 884,9 milyar lira oldu. Bu tutar, toplam bütçe gelirlerinin yüzde 81,5'ini oluşturdu. Gelir vergisi 204,3 milyar lira, kurumlar vergisi 90,4 milyar lira, KDV 158,9 milyar lira, ÖTV ise 120,1 milyar lira olarak kaydedildi. Vergi dışı gelirler 201,3 milyar lira seviyesinde gerçekleşti. Geçen yıl mayısta vergi gelirleri 445,3 milyar lira iken bu yıl yaklaşık iki katına çıktı.
Faiz dışı denge ve giderler
Bütçe giderleri içinde en büyük kalemi faiz dışı giderler oluşturuyor. Mayısta faiz dışı giderler 1 trilyon 200,5 milyar lira olurken, faiz giderleri 183,9 milyar lira olarak hesaplandı. Böylece faiz dışı denge mayısta 114,3 milyar lira açık verdi. Personel giderleri 290,3 milyar lira, mal ve hizmet alım giderleri 99,4 milyar lira, cari transferler 648,2 milyar lira, sermaye giderleri ise 81,5 milyar lira oldu. Borç verme giderleri ise 81,1 milyar lira olarak kaydedildi.
Ocak-mayıs döneminde bütçe açığı 478,9 milyar liraya ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde bütçe açığı 273,3 milyar lira seviyesindeydi. Faiz dışı denge ise ocak-mayıs döneminde 11,2 milyar lira fazla verdi. Geçen yılın aynı döneminde faiz dışı denge 41,8 milyar lira fazla vermişti.
Ekonomik dengeler ve beklentiler
Bütçe verileri, kamu maliyesindeki gelişmeleri yansıtması açısından büyük önem taşıyor. Mayıs ayında bütçe açığındaki artış, deprem harcamaları ve seçim ekonomisi kaynaklı geçici harcamaların etkisiyle yükseldi. Enflasyonla mücadele kapsamında sıkı maliye politikası uygulayan hükümet, yıl sonu bütçe açığı hedefini GSYH'nin yüzde 6,4'ü olarak belirlemişti. Ancak ilk beş aydaki gerçekleşmeler, yıl sonu hedefinin yakalanması için kalan aylarda daha sıkı bir bütçe disiplini gerektiğini gösteriyor. Piyasalar, önümüzdeki aylarda bütçe performansını ve faiz dışı dengedeki iyileşmeyi yakından takip edecek.
Kamu maliyesi açısından kritik bir dönemden geçilirken, bütçe disiplininin korunması ve sürdürülebilir maliye politikası enflasyonla mücadelede kilit rol oynuyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2024 yılı bütçesinde belirlediği hedeflere ulaşabilmesi için kalan aylarda vergi gelirlerinde artış ve harcamalarda kontrol ön plana çıkacak. Deprem harcamaları ve seçim kaynaklı etkilerin yılın ikinci yarısında azalacağı öngörülüyor.
