Ticaret Bakanlığı, dahilde işleme rejimi (DİR) kapsamında mayıs ayında 422 firmaya izin belgesi verildiğini açıkladı. Bu belgeler, ihracata yönelik üretim yapan firmaların hammadde ve ara malı ithalatında gümrük vergisi, KDV ve diğer yükümlülüklerden muaf tutulmasını sağlıyor. Bakanlık verilerine göre, mayısta düzenlenen belge sayısı bir önceki aya göre yüzde 5 artış gösterdi.
Dahilde işleme rejimi nedir?
Dahilde işleme rejimi, Türkiye'de ihracata yönelik üretim yapan firmaların uluslararası piyasalarda rekabet gücünü artırmak amacıyla uygulanan bir teşvik mekanizmasıdır. Bu kapsamda firmalar, üretecekleri ihraç ürünlerinde kullanmak üzere ithal ettikleri hammadde, yarı mamul ve yardımcı maddeler için gümrük vergisi, katma değer vergisi (KDV) ve diğer mali yükümlülüklerden muaf tutulur. Rejim, ayrıca firmalara süre uzatımı ve ek süre imkanı da sunmaktadır.
Mayıs ayı verileri
Ticaret Bakanlığı'nın mayıs ayına ilişkin verilerine göre, 422 firmaya toplam 1.234 adet dahilde işleme izin belgesi düzenlendi. Bu belgelerin büyük kısmı tekstil, otomotiv, makine ve kimya sektörlerinde faaliyet gösteren firmalara verildi. Belge sayısının en yüksek olduğu ilk üç sektör sırasıyla tekstil ve hazır giyim (%28), otomotiv yan sanayi (%22) ve makine (%18) olarak sıralandı.
Firmalar, düzenlenen belgelerle birlikte yaklaşık 1,2 milyar dolarlık ithalatı gümrük vergisinden muaf olarak gerçekleştirme imkanı elde etti. Bu ithalatın karşılığında ise 2,8 milyar dolar değerinde ihracat taahhüdü verildi. Bakanlık yetkilileri, rejimin ihracata katkısının yüksek olduğunu ve firmaların uluslararası rekabette avantaj sağladığını belirtti.
Geçen yıla göre artış
Mayıs 2024'te verilen belge sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 artış gösterdi. 2023 Mayıs'ta 377 firmaya izin belgesi düzenlenmişti. Yılın ilk beş ayında toplam 2.016 firma için izin belgesi verildi. Bu rakam, 2023'ün aynı dönemine göre yüzde 8 artış anlamına geliyor.
Dahilde işleme rejimi kapsamında verilen belgelerin süresi genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında değişiyor. Firmalar, belge süresi sonunda taahhüt ettikleri ihracatı gerçekleştirdiklerini belgelemekle yükümlü. Aksi halde, muaf tutulan vergiler faiziyle birlik tahsil ediliyor.
Değerlendirme
Dahilde işleme rejimi, Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme modelinde kritik bir rol oynuyor. Özellikle ara malı ithalatına bağımlı sektörler için maliyet avantajı sağlayan rejim, firmaların uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırıyor. Ancak, rejimin etkinliği kadar denetim mekanizmasının sağlıklı işlemesi de büyük önem taşıyor. Vergi kaybını önlemek ve taahhütlerin yerine getirilmesini sağlamak için Ticaret Bakanlığı'nın risk analizi ve fiziki denetimlerini sürdürmesi gerekiyor. Öte yandan, firmaların rejimden azami fayda sağlayabilmesi için süreçlerin dijitalleştirilmesi ve bürokrasinin azaltılması da önemli bir ihtiyaç olarak öne çıkıyor.
