Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülen kapsamlı bir çalışma, olası Marmara depreminde İstanbul genelinde meydana gelebilecek konut hasarını bilimsel verilerle ortaya koydu. Araştırmaya göre, 7.5 ve üzeri büyüklükteki bir depremde kentteki yaklaşık 1.2 milyon konutun en az yüzde 10'u ağır veya orta hasar alacak. Bu oranın özellikle Fatih, Zeytinburnu, Bakırköy ve Küçükçekmece gibi eski yapı stokunun yoğun olduğu ilçelerde çok daha yüksek olması bekleniyor.
Hangi ilçeler risk altında?
Çalışma kapsamında ilçe bazında yapılan analizlerde, zemin yapısı ve bina yaşı gibi faktörler dikkate alındı. Marmara Denizi’ne kıyısı olan ve dolgu zemin üzerine inşa edilen bölgelerin en riskli alanlar olduğu vurgulandı. Özellikle Avcılar, Esenyurt ve Beylikdüzü'nde deprem dalgalarının zemin tarafından büyütüldüğü ve bu nedenle yıkım riskinin arttığı belirtildi. Bununla birlikte, son yirmi yılda inşa edilen deprem yönetmeliklerine uygun binaların hasar oranının daha düşük olacağı, ancak 2000 öncesi yapılan yaklaşık 600 bin konutun ciddi tehdit altında olduğu ifade edildi.
Kentsel dönüşümün önemi bir kez daha ortaya çıktı
Araştırma raporunda, yıllardır gündemde olan kentsel dönüşüm çalışmalarının hızlandırılması gerektiğine dikkat çekildi. Şu ana kadar dönüştürülen yapı sayısının yaklaşık 150 bin olduğu, bunun toplam riskli yapı stokunun yalnızca yüzde 10'una denk geldiği kaydedildi. Uzmanlar, mevcut hızla devam edilmesi durumunda olası bir depreme karşı hazırlıklı olunamayacağını, bu nedenle dönüşümün teşvik edilmesi ve finansal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Deprem öncesi alınması gereken önlemler
Raporda ayrıca bireysel ve toplumsal önlemlere de vurgu yapıldı. Deprem çantası bulundurma, aile içi deprem tatbikatı yapma, yapısal olmayan riskleri azaltma (dolap sabitleme vb.) gibi basit ama etkili adımların can kaybını önemli ölçüde azaltabileceği ifade edildi. Özellikle İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü yapı envanter çalışmalarının tamamlanması ve vatandaşların binalarının deprem performansını öğrenebilmesi için dijital platformlar oluşturulması önerildi.
Sonuç olarak, Marmara depreminin ne zaman olacağı bilinmemekle birlikte, bilimsel veriler kaçınılmaz bir gerçeği işaret ediyor: İstanbul, büyük bir depreme karşı yeterince hazır değil. Ancak alınacak doğru tedbirlerle hasar ve can kaybı en aza indirilebilir. Bunun için hem devletin hem de vatandaşların sorumluluklarını yerine getirmesi hayati önem taşıyor.
