Mardin'in Midyat ilçesinde belediye tarafından yürütülen peyzaj çalışmaları sırasında üzerinde yazılar bulunan tarihi kitabeler ortaya çıkarıldı. Midyat Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü ekipleri, ilçe merkezindeki bir parkta yaptıkları düzenleme çalışmasında toprak altında kalmış kitabeleri fark etti. Yetkililerin ihbarı üzerine bölgeye gelen Mardin Müze Müdürlüğü uzmanları, kitabelerin yaklaşık 2 bin yıllık olduğunu ve Arami alfabesiyle yazıldığını tespit etti.
Kitabelerin Özellikleri ve Tarihi Önemi
Mardin Müze Müdürü Nihat Erdoğan, yaptığı incelemede kitabelerin Süryani kültürüne ait olduğunu belirtti. Erdoğan, "Kitabeler, bölgede erken Hristiyanlık döneminde kullanılan Arami alfabesiyle yazılmış. Üzerinde dini semboller ve mezar yazıları bulunuyor" dedi. Kitabelerin bulunduğu alanın eski bir mezarlık olabileceği düşünülüyor. Uzmanlar, yazıtların M.S. 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenebileceğini ifade etti. Ayrıca kitabelerdeki haç motiflerinin, bölgede Hristiyanlığın erken dönemde yayıldığını gösterdiği kaydedildi.
Çalışmalar ve Koruma Süreci
Peyzaj çalışması derhal durduruldu ve alan güvenlik şeridiyle çevrildi. Mardin Müze Müdürlüğü, Mardin Valiliği ve Midyat Kaymakamlığı koordinasyonunda bir kurtarma kazısı başlatıldı. Kazı çalışmalarına 5 kişilik bir arkeolog ekibi katılıyor. İlk bulgulara göre bölgede başka kitabeler de olabileceği belirtiliyor. Çıkarılan kitabeler, temizlenip konservasyon işlemlerinden geçirildikten sonra Mardin Müzesi'nde sergilenecek. Ayrıca belediye, alanın gelecekte bir açık hava müzesi olarak düzenlenmesi için proje hazırlıyor.
Bölgenin Tarihsel Bağlamı
Mardin ve çevresi, Mezopotamya'nın kadim uygarlıklarına ev sahipliği yapmıştır. Midyat, Süryani kültürünün en önemli merkezlerinden biridir. Daha önce de bölgeden çeşitli tarihi eserler çıkarılmıştır. 2019'da Midyat'a bağlı bir köyde Roma dönemine ait bir mozaik bulunmuş, 2020'de ise bir inşaat kazısında Pers dönemine ait heykeller ortaya çıkmıştı. Bu son keşif, bölgenin kültürel mirasının ne kadar zengin olduğunu bir kez daha gösteriyor.
Uzmanlar, kitabelerin bulunmasının Midyat'ın turizm potansiyeline de katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Süryani kültürüne ilgi duyan turistler için bölge cazibe merkezi haline gelebilir. Ancak koruma ve sergileme çalışmalarının titizlikle yürütülmesi gerekiyor. Tarihi eserlerin kaçakçılığa karşı da güvence altına alınması önem taşıyor.
