New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelik çarpıcı açıklamalarda bulundu. Mamdani, Netanyahu'nun "Filistin'deki soykırımın mimarı bir savaş suçlusu" olduğunu belirterek, uluslararası hukukun ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) kararlarının herkes için bağlayıcı olduğunu ifade etti. Bu açıklama, Gazze'de devam eden çatışmalar ve artan sivil kayıpları nedeniyle uluslararası toplumun İsrail'e yönelik eleştirilerinin arttığı bir dönemde geldi.
Mamdani'den UCM vurgusu
Mamdani, yaptığı yazılı açıklamada, "Kimse UCM kararlarının ve hukukun üstünde değildir. Netanyahu, Filistin'de işlenen savaş suçlarının ve insanlığa karşı suçların hesabını vermelidir." ifadelerini kullandı. New York Belediye Başkanı, ABD'nin de taraf olduğu Roma Statüsü'ne atıfta bulunarak, uluslararası adaletin işletilmesi gerektiğini savundu. Mamdani'nin bu çıkışı, ABD'de İsrail politikalarına yönelik eleştirilerin yükseldiği bir dönemde dikkat çekti.
UCM Başsavcısı Kerim Han, Mayıs 2024'te Netanyahu ve İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar iddiasıyla tutuklama emri talep etmişti. Mahkeme, bu talebi değerlendirme sürecini sürdürüyor. Mamdani'nin açıklamaları, bu sürece açık bir destek olarak yorumlandı.
New York'ta artan tepkiler
Zohran Mamdani, 2025 yılında New York Belediye Başkanı seçilmiş ve göreve geldiğinden bu yana İsrail'e yönelik eleştirel tutumuyla biliniyor. Mamdani, daha önce de Gazze'de ateşkes çağrısında bulunmuş ve ABD'nin İsrail'e askeri yardımını sorgulamıştı. Bu son açıklaması, New York'taki Yahudi toplumu ve İsrail yanlısı gruplar arasında tepkiyle karşılanabilir. Ancak Mamdani, uluslararası hukuka saygı çağrısını yineleyerek, "Hiçbir lider dokunulmaz değildir" dedi.
New York, ABD'nin en büyük Yahudi nüfusuna ev sahipliği yapıyor ve İsrail karşıtı protestoların sıkça yaşandığı bir şehir. Mamdani'nin bu açıklamaları, şehirdeki farklı kesimlerden nasıl bir yankı bulacağı merak konusu. Belediye Başkanı'nın sözcüsü, açıklamanın ardından herhangi bir geri adım sinyali vermedi.
Uluslararası hukuk ve soykırım iddiaları
Gazze'de 7 Ekim 2023'ten bu yana devam eden çatışmalarda on binlerce sivil hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler ve çeşitli insan hakları örgütleri, İsrail'in Gazze'de soykırım işlediği iddialarını gündeme getirdi. Güney Afrika, Aralık 2023'te Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail'e karşı soykırım davası açtı. UAD, Ocak 2024'te verdiği ihtiyati tedbir kararında, İsrail'in soykırım eylemlerini önlemek için adımlar atması gerektiğini belirtti. İsrail ise suçlamaları reddediyor ve operasyonlarının meşru müdafaa olduğunu savunuyor.
UCM'nin Netanyahu hakkındaki tutuklama talebi, İsrail'in en üst düzey yetkililerini hedef alması bakımından tarihi bir adım olarak değerlendiriliyor. ABD yönetimi, UCM'nin bu adımına eleştirel yaklaşmış ve mahkemenin yetkisini sorgulamıştı. Mamdani'nin açıklamaları, ABD içinde UCM'ye destek veren seslerin yükseldiğini gösteriyor.
Siyasi yansımalar
Mamdani'nin açıklaması, ABD siyasetinde İsrail politikalarının nasıl tartışıldığına dair önemli bir gösterge. Demokrat Parti içinde İsrail'e yönelik eleştiriler artarken, Cumhuriyetçiler genellikle İsrail'e koşulsuz destek veriyor. Mamdani'nin bu çıkışı, 2026 ara seçimleri öncesinde Demokratlar arasında bir tartışma başlatabilir. New York Belediye Başkanı'nın söylemleri, ulusal düzeyde de yankı bulabilir ve diğer şehirlerdeki yerel yöneticileri de benzer açıklamalar yapmaya teşvik edebilir.
İsrail hükümeti henüz Mamdani'nin sözlerine resmi bir yanıt vermedi. Ancak İsrail basınında, bu açıklamanın "talihsiz" ve "gerçek dışı" olduğu yönünde yorumlar yer aldı. Netanyahu, daha önce UCM'yi "anti-semitik" bir kurum olmakla suçlamıştı.
Bağlam ve değerlendirme
Zohran Mamdani'nin Netanyahu'ya yönelik "savaş suçlusu" suçlaması, uluslararası hukukun ve hesap verebilirliğin önemini bir kez daha gündeme taşıyor. UCM'nin bağımsız bir yargı organı olarak kararlarının tüm taraflarca saygı görmesi gerektiği yönündeki çağrılar, küresel adalet arayışında kritik bir rol oynuyor. Ancak, bu tür açıklamaların siyasi gerilimleri artırabileceği ve diyalog zeminini zorlaştırabileceği de unutulmamalı. New York Belediye Başkanı'nın bu çıkışı, ABD'nin İsrail politikasına yönelik iç tartışmaların bir yansıması olarak okunabilir. Önümüzdeki günlerde, hem ABD'de hem de uluslararası alanda bu konudaki gelişmeler yakından takip edilecek.
