İstanbul Maltepe'de çöken ve 5 kişinin hayatını kaybettiği 7 katlı binada, ruhsata aykırı olarak yapılan 4 kaçak kat için 1989 ve 1990 yıllarında alınan yıkım kararlarının uygulanmadığı bilirkişi ön raporuyla tespit edildi. Enkaz kaldırma çalışmaları sürerken, binadan alınan beton örneklerinde deniz kumu kullanıldığı belirlendi. Olay, İstanbul'un Maltepe ilçesinde meydana geldi ve yapı denetim süreçlerindeki eksiklikleri bir kez daha gündeme getirdi.
Yıkım Kararları Neden Uygulanmadı?
Bilirkişi ön raporuna göre, bina için 1989 ve 1990 yıllarında alınan yıkım kararları, o dönemki imar affı yasaları ve bürokratik süreçler nedeniyle uygulanamadı. Kaçak katların inşası sırasında yapılan denetimlerin yetersiz kaldığı, kararların takipsiz kaldığı vurgulandı. Uzmanlar, benzer durumdaki binlerce yapının risk taşıdığını belirtiyor. Maltepe Belediyesi yetkilileri, konuyla ilgili incelemenin sürdüğünü ve sorumlular hakkında yasal işlem başlatılacağını açıkladı.
Deniz Kumu Kullanımı ve Yapı Kalitesi
Enkazdan alınan beton numuneleri, binada deniz kumu kullanıldığını gösterdi. Deniz kumu, tuz içeriği nedeniyle betonarme yapılarda korozyona yol açarak taşıma kapasitesini düşürüyor. İnşaat mühendisleri, bu tür yapıların deprem ve zemin hareketlerine karşı dayanıksız olduğunu ifade ediyor. Çöken binanın çevresindeki yapılar da benzer riskler taşıyor olabilir; yetkililer, bölgede detaylı bir yapı stoku taraması yapılması gerektiğini belirtiyor.
Olayın Gelişimi ve Müdahale
Olay, Maltepe'de bulunan 7 katlı binanın henüz belirlenemeyen bir nedenle çökmesiyle ortaya çıktı. İhbar üzerine bölgeye çok sayıda arama kurtarma ekibi sevk edildi. Enkaz altında kalan 5 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Yaralılar çevredeki hastanelere kaldırıldı. Enkaz kaldırma çalışmaları aralıksız sürüyor. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı; bilirkişi raporunun tamamlanmasının ardından sorumlular hakkında dava açılması bekleniyor.
İmar Barışı ve Yapı Denetimi Tartışmaları
Türkiye'de 1980'lerden bu yana çıkarılan imar afları, kaçak yapıların yasallaştırılmasını sağladı ancak denetim eksikliklerini de beraberinde getirdi. 2018'de çıkarılan İmar Barışı düzenlemesi, kaçak yapıların kayıt altına alınmasını amaçladı; ancak uzmanlar, bu tür yapıların güvenli hale getirilmediğini savunuyor. Maltepe'deki olay, imar affı ve yapı denetimi politikalarının sorgulanmasına neden oldu. Şehir Plancıları Odası, kaçak yapıların tespiti ve güçlendirilmesi için acil eylem planı çağrısı yaptı.
Bölge Sakinleri Endişeli
Çöken binanın çevresinde oturanlar, benzer yapıların da risk taşıdığını belirterek endişelerini dile getirdi. Bazı sakinler, yıllardır binalarında çatlaklar olduğunu ve defalarca şikâyetçi olduklarını ancak sonuç alamadıklarını söyledi. Maltepe Belediyesi, bölgede hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü ve riskli yapıların belirleneceğini duyurdu.
Uzmanlardan Uyarılar
İnşaat mühendisleri, deniz kumu kullanımının yaygın olduğu 1980'li ve 1990'lı yıllarda inşa edilen yapıların büyük bölümünün deprem riski taşıdığını vurguluyor. Türkiye'nin deprem kuşağında yer aldığı düşünüldüğünde, kentsel dönüşümün hızlandırılması ve denetimlerin sıkılaştırılması gerekiyor. Yetkililer, vatandaşların oturdukları binaların ruhsat durumunu kontrol etmeleri ve şüpheli durumlarda belediyelere başvurmaları konusunda uyarıyor.
Maltepe'deki çökme, Türkiye'de yapı güvenliği ve imar uygulamalarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösterdi. 1989 ve 1990'daki yıkım kararlarının uygulanmaması, denetim mekanizmalarındaki zaafiyetin somut bir örneği olarak kayıtlara geçti. Benzer felaketlerin önlenmesi için yasal düzenlemelerin etkin uygulanması ve toplumsal farkındalığın artırılması şart. Olayın ardından gözler, soruşturmanın sonucuna ve bundan sonra atılacak adımlara çevrildi.
