İstanbul'un Maltepe ilçesine bağlı Cevizli Mahallesi'ndeki Doğu Sokak'ta bulunan 7 katlı binanın ilk üç katı henüz belirlenemeyen bir nedenle çöktü. Olay yerine çok sayıda itfaiye, sağlık ve arama kurtarma ekibi sevk edildi. İlk belirlemelere göre binada can kaybı ya da yaralanma olup olmadığına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı; ekiplerin enkaz altında kalma ihtimali bulunan kişilere yönelik çalışması sürüyor.
Olay yerinde geniş güvenlik önlemi alındı
Çökme ihbarının ardından bölgeye yönlendirilen ekipler, Doğu Sokak ve çevresindeki yapılarda tahliye çalışması başlattı. AFAD, itfaiye ve sağlık görevlilerinin yanı sıra belediye ekipleri de enkaz kaldırma ve çevre güvenliği için bölgede bulunuyor. Olayın meydana geldiği saat ve binanın çökme anına ilişkin tanık ifadeleri, inceleme ekiplerinin raporuna esas alınacak. Maltepe Belediyesi ile İstanbul Valiliği'nden yapılacak yazılı açıklamalarla ölü ve yaralı sayısına dair net bilgi verilmesi bekleniyor.
Bina kaç yıllık, neden çöktü?
Çöken yapının kaç yıllık olduğu ve ruhsat durumu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile ilgili belediye birimlerinin kayıtları üzerinden tespit edilecek. İlk üç katın çökmesi, binanın taşıyıcı sistemindeki bir soruna ya da zemin koşullarına işaret edebileceği gibi, sonradan yapılan tadilat veya eklentiler de gündeme gelebilir. Kolon kesimi, kaçak kat ilavesi ya da bodrum katlarda yapılan değişiklikler Türkiye'de sık rastlanan çökme nedenleri arasında yer alıyor. Kesin nedenin belirlenmesi için statik inceleme ve zemin etüdü yapılması gerekiyor.
İstanbul'da yapı stoku tartışması yeniden gündemde
Maltepe'deki çökme, İstanbul'un deprem riski ve kentsel dönüşüm tartışmalarını yeniden öne çıkardı. Kentin birçok ilçesinde 1980 ve 1990'lı yıllarda inşa edilen yapılar, yönetmelik değişiklikleri öncesinde tamamlandığı için taşıyıcı sistem güvenliği açısından denetimden geçirilmesi gereken yapılar arasında sayılıyor. Uzmanlar, tek bir binanın çökmesinin ardından bölgedeki benzer yaş ve nitelikteki yapıların da hızlı tarama yöntemleriyle kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Öte yandan kentsel dönüşüm süreçlerinin yavaş ilerlemesi, kat malikleri arasındaki anlaşmazlıklar ve finansman sorunları, riskli yapıların dönüştürülmesini geciktiren başlıca etkenler arasında gösteriliyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyelerinin yürüttüğü riskli yapı tespit çalışmaları, maliklerin talebi üzerine başlatılabiliyor. Bu nedenle birçok binada yapı güvenliğine ilişkin veri bulunmuyor.
Yetkililerden açıklama beklentisi
Maltepe'deki olayla ilgili olarak ilk etapta İstanbul Valiliği ve Maltepe Belediyesi'nin ortak bir bilgilendirme yapması bekleniyor. Arama kurtarma çalışmalarının tamamlanmasının ardından enkaz altında kalan olup olmadığına dair net veri paylaşılacak. Çökme nedenine ilişkin bilirkişi raporu ise teknik incelemelerin sonunda hazırlanacak. Binanın bulunduğu parselde daha önce yapı ruhsatı, tadilat izni ya da imar durumuna ilişkin bir işlem yapılıp yapılmadığı da araştırma kapsamında ele alınacak.
Bölge sakinleri, çökme sesiyle birlikte sokağa döküldüklerini ve kısa sürede olay yerine çok sayıda ekibin geldiğini aktardı. Sokakta bulunan bazı iş yerlerinin de hasar gördüğü, çevredeki binaların tedbir amaçlı boşaltıldığı öğrenildi. Elektrik ve doğalgaz hatlarının güvenliği için altyapı ekipleri bölgede çalışma yürütüyor.
Sonuç: Tek bir çökme, kentin yapı güvenliği tablosunu sorgulatıyor
Maltepe Cevizli'deki 7 katlı binanın ilk üç katının çökmesi, İstanbul'da yapı güvenliği ve denetim mekanizmalarının ne kadar etkin işlediği sorusunu bir kez daha gündeme taşıdı. Olayın ölü ve yaralı bilançosu netleşmeden yapılacak yorumlar eksik kalacak; ancak tek bir yapının bile ani çökmesi, kent genelindeki riskli bina envanterinin şeffaf biçimde paylaşılması ve dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması gerektiğini gösteriyor. Deprem kuşağındaki bir metropolde güvenli yapı stoku, yalnızca afet anında değil, gündelik yaşamda da temel bir gereklilik olarak ele alınmalı.
