Malatya'nın Akçadağ ilçesinde yaklaşık bin rakımda 300 dönümlük alanda üretilen kurutmalık üzüm, yüksek aroması ve kalitesiyle yoğun talep görüyor. Perakende fiyatı 600 liraya ulaşan ürün için müşterilerin bir yıl önceden sipariş verdiği belirtilirken, üreticiler artan talebe yetişmekte zorlanıyor.
Yüksek Rakımın Kaliteye Etkisi
Akçadağ ilçesine bağlı kırsal mahallelerde, deniz seviyesinden yaklaşık bin metre yükseklikteki bağlarda yetiştirilen üzümler, bölgenin iklim ve toprak yapısı sayesinde kendine özgü bir aroma kazanıyor. Düşük nem ve gün içi sıcaklık farkları, üzümün olgunlaşma sürecini yavaşlatarak meyvenin şeker dengesini ve kurutma kalitesini artırıyor.
Üreticiler, bu koşullarda yetişen üzümün kurutulduğunda rengini ve lezzetini koruduğunu, bunun da iç ve dış piyasada tercih edilmesini sağladığını ifade ediyor. Özellikle son yıllarda organik tarıma yönelen tüketicilerin, katkısız ve doğal yöntemlerle kurutulan ürünlere ilgisinin arttığı vurgulanıyor.
Bir Yıl Önceden Sipariş
Bölgedeki üreticiler, kurutmalık üzüm hasadının henüz başlamasına rağmen ürünün büyük bölümünün şimdiden ayrıldığını belirtiyor. Toptancılar, kuruyemişçiler ve ihracatçıların yanı sıra bireysel tüketicilerin de bir yıl önceden sipariş verdiği kaydediliyor. Bu durum, üreticinin elinde satılacak ürün kalmamasına yol açıyor.
Kilosu perakende 600 liradan alıcı bulan üzüm, son yılların en yüksek fiyat seviyelerinden birine ulaşmış durumda. Fiyat artışında, üretim maliyetlerindeki yükseliş, iklim değişikliğine bağlı verim dalgalanmaları ve artan dış talep etkili oldu. Üreticiler, ayrıca girdi maliyetlerinin (gübre, ilaç, işçilik) son iki yılda önemli ölçüde arttığını dile getiriyor.
Üretici Talebe Yetişemiyor
Akçadağ Ziraat Odası yetkilileri, bölgede kurutmalık üzüm üretiminin geleneksel bir geçim kaynağı olduğunu, ancak son yıllarda genç nüfusun tarımdan uzaklaşmasıyla ekim alanlarının daraldığını belirtiyor. Mevcut 300 dönümlük alanda yıllık ortalama 100-150 ton civarında kuru üzüm elde edildiği tahmin ediliyor. Bu miktarın önemli bir kısmı iç piyasada tüketilirken, bir bölümü de Orta Doğu ve Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor.
Üreticiler, talebin her yıl arttığını ancak kapasitenin sınırlı olduğunu ifade ediyor. Yeni bağ alanları oluşturmak için destek ve teşvik beklediklerini söyleyen çiftçiler, sulama imkanlarının iyileştirilmesi ve modern kurutma tesislerinin kurulması halinde üretimin artabileceğini belirtiyor.
Malatya'nın Tarımsal Çeşitliliği
Malatya denince akla ilk olarak kayısı gelse de, ilin tarımsal üretimi bununla sınırlı değil. Akçadağ, Darende, Hekimhan gibi ilçelerde üzüm, ceviz, badem gibi ürünler de yetiştiriliyor. Özellikle kurutmalık üzüm, son yıllarda kayısıya alternatif bir gelir kapısı olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, tek ürüne bağımlılığın risklerini azaltmak için bu tür çeşitlendirmelerin önemli olduğunu vurguluyor.
Öte yandan, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkileri her geçen gün daha fazla hissediliyor. İlkbahar donları, yaz kuraklıkları ve düzensiz yağışlar, verimi dalgalandırıyor. Bu durum, üreticilerin risk yönetimi konusunda daha dikkatli olmasını gerektiriyor. Devlet destekli tarım sigortası uygulamalarının yaygınlaştırılması, çiftçilerin korunması açısından kritik görülüyor.
Piyasada Fiyat Beklentisi
Uzmanlar, kurutmalık üzüm fiyatlarının önümüzdeki yıl da yüksek seyretmesini bekliyor. Küresel gıda fiyatlarındaki artış, lojistik maliyetleri ve kuraklık riski, fiyatları yukarı yönlü baskılıyor. Ancak yüksek fiyatların bir yandan da kaçak veya kalitesiz ürün satışını artırabileceği uyarısı yapılıyor. Tüketicilerin güvenilir satıcılardan alışveriş yapması ve ürün etiketlerini kontrol etmesi öneriliyor.
Sonuç olarak, Malatya'nın Akçadağ ilçesinde bin rakımda üretilen kurutmalık üzüm, kalitesi ve aromasıyla hem üreticisinin yüzünü güldürüyor hem de bölge ekonomisine katkı sağlıyor. Ancak artan talep, iklim riskleri ve maliyet baskıları, sektörün sürdürülebilirliği için dikkatle yönetilmesi gereken faktörler arasında yer alıyor.
