Anayasa Mahkemesi'nin kamu görevlileri sendikaları için yüzde 2 barajını anayasaya aykırı bulup iptal etmesinin ardından, bir idare mahkemesinden binlerce memuru ilgilendiren emsal bir karar çıktı. Ankara İdare Mahkemesi, yüzde 2 barajı nedeniyle toplu sözleşme ikramiyesinden mahrum bırakılan bir aile hekiminin eksik ödenen ikramiye farklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmetti. Karar, barajın iptal edildiği 2022 yılından itibaren geriye dönük olarak tüm kamu emekçilerine yol gösterici nitelik taşıyor.
Kararın gerekçesi ve kapsamı
Mahkeme, başvurucu aile hekiminin üyesi olduğu sendikanın yetki barajını geçememesi nedeniyle toplu sözleşme ikramiyesinden yararlanamadığını, ancak Anayasa Mahkemesi'nin barajı iptal etmesiyle bu uygulamanın hukuki dayanağının ortadan kalktığını belirtti. Bu nedenle, 2022-2023 döneminde ödenmeyen toplu sözleşme ikramiyelerinin yüzde 9 yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verdi. Karar, yaklaşık 4 milyon kamu çalışanını kapsayan bir emsal teşkil ediyor.
Sendika barajı tartışmaları
Anayasa Mahkemesi, Mayıs 2022'de kamu görevlileri sendikalarının toplu sözleşme ikramiyesi alabilmesi için öngörülen yüzde 2 barajını iptal etmişti. Bu baraj, sendika üyesi olmayan veya barajı aşamayan sendikaya üye kamu çalışanlarının ikramiye alamamasına neden oluyordu. İptal kararıyla birlikte, sendika üyesi tüm kamu çalışanlarının bu ikramiyeden eşit şekilde yararlanmasının önü açılmıştı. Ancak idareler, geçmiş dönemlerdeki ödemeleri geriye dönük olarak yapmayı reddediyordu.
Başvuru süreci ve beklentiler
Eksik ödenen ikramiyeler için dava açmayı düşünen kamu çalışanlarının, sendikaları aracılığıyla veya bireysel olarak idare mahkemelerine başvurması gerekiyor. Uzmanlar, emsal kararın diğer mahkemelerce de dikkate alınacağını ve benzer davalarda lehte sonuçlar çıkabileceğini belirtiyor. Kamu çalışanları, aylık 150-300 lira arasında değişen ikramiye farklarını talep edebilecek.
Hukuki sürecin devamı
Karar, henüz kesinleşmiş değil; idarenin temyiz yoluna gitmesi bekleniyor. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrası verilen bu ilk emsal karar, kamu çalışanları için umut verici. Davayı yürüten hukukçular, benzer mağduriyet yaşayan tüm memurların geriye dönük beş yıllık faizle birlikte alacaklarını talep edebileceğini ifade ediyor.
Bu karar, kamu emekçilerinin sendikal hakları açısından tarihi bir adım olarak değerlendiriliyor. Türkiye'de sendikalaşma oranının düşüklüğü ve toplu sözleşme sistemindeki kırılganlıklar, bu kararın uygulanması halinde yeniden yapılanma ihtiyacını da gündeme getirecek. Kamu çalışanları, yargıdan gelecek bu tür kararların çalışma barışına ve sendikal örgütlenmeye katkı sağlamasını bekliyor.
