İktisatçı Mahfi Eğilmez, Türkiye'de konut fiyatlarındaki hızlı yükselişin klasik emlak balonu kavramından farklı bir yapı arz ettiğini belirtti. Eğilmez, mevcut durumu "fiyat-gelir uyumsuzluğu" olarak tanımlarken, özellikle konut ve hizmet sektöründe yaşanan fiyat artışlarının toplumun genel alım gücünden tamamen koptuğunu vurguladı. Türkiye'de son dönemde konut fiyatlarının enflasyonun üzerinde seyretmesi, vatandaşların ev sahibi olma hayalini giderek zorlaştırıyor.
Fiyat-gelir uyumsuzluğu ne anlama geliyor?
Eğilmez, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, konut fiyatlarındaki artışın arz-talep dengesizliğinden değil, daha çok gelir dağılımındaki bozulmadan kaynaklandığını ifade etti. Türkiye'de ortalama konut fiyatının ortalama yıllık gelire oranı giderek yükseliyor. 2023 yılı itibarıyla İstanbul'da bu oran 15-17 yıl seviyesine ulaşırken, Ankara ve İzmir'de de 10 yılın üzerine çıktı. Eğilmez, bu durumun sürdürülemez olduğunu ve bir noktada piyasada düzeltme yaşanması gerektiğini düşünüyor.
Konut kredisi faiz oranlarının yüksekliği ve bankaların kredi verme koşullarını sıkılaştırması, talebi baskılarken, arz tarafında da inşaat maliyetlerindeki artışlar fiyatları yukarı çekiyor. Eğilmez'e göre, bu iki faktör birleşince ortaya çıkan tablo, klasik bir emlak balonundan çok, ekonominin genelinde yaşanan bir fiyat-gelir kopuşu. Yani insanların kazancı, temel ihtiyaçları karşılamada dahi yetersiz kalıyor.
Uzmanlardan çözüm önerileri
Ekonomistler, bu uyumsuzluğun aşılması için yapısal reformlara ihtiyaç olduğunda hemfikir. Öncelikle gelir dağılımını düzeltecek politikalar, ardından konut arzını artıracak teşvikler ve kira artışlarını dengeleyecek düzenlemeler sıralanıyor. Ancak Eğilmez, kısa vadede konut fiyatlarında keskin bir düşüş beklemediğini, aksine enflasyonun kontrol altına alınmasıyla birlikte fiyat artış hızının yavaşlayabileceğini ifade ediyor.
Sonuç olarak, Türkiye'de konut sektörü, alım gücünden kopuk bir fiyat yapısıyla karşı karşıya. Bu durum, özellikle gençler ve dar gelirli aileler için ev sahibi olma hayalini giderek uzaklaştırıyor. Uzmanlar, sorunun çözümü için kapsamlı bir konut politikası ve gelir dağılımını iyileştirecek adımlar atılması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, fiyat-gelir uyumsuzluğu derinleşerek ekonomik ve toplumsal sorunlara yol açabilir.
