Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 17 Ekim'de Sarı Yelekliler eylemleri sırasında yaşanan yağma ve şiddet olaylarının ardından ülke genelinde sendika dışı eylemlerin yasaklanacağını duyurdu. Başkent Paris'te düzenlenen basın toplantısında konuşan Macron, olayların demokratik ifade özgürlüğü sınırlarını aştığını belirterek, "Şiddet ve yağmaya varan sokak eylemlerine karşı güvenlik güçlerimizin yetkileri artırılacak. Sendika dışı örgütlenmelerin düzenlediği gösteriler yasaklanacak" dedi. Açıklama, ülkede son haftalarda artan toplumsal gerilimin ardından geldi.
Olayların ardından güvenlik paketi
17 Ekim'de başkent Paris başta olmak üzere birçok kentte Sarı Yelekliler'in düzenlediği gösterilerde çıkan olaylarda dükkanlar yağmalandı, araçlar ateşe verildi ve güvenlik güçlerine saldırılar gerçekleşti. İçişleri Bakanlığı'nın verilerine göre olaylarda 200'den fazla kişi gözaltına alınırken, onlarca polis yaralandı. Macron, bu tablonun ardından yeni bir güvenlik paketini devreye sokacaklarını açıkladı. Paket kapsamında, gösteri izinlerinin daha sıkı denetlenmesi, kalabalık kontrolü için ek jandarma ve polis birimlerinin görevlendirilmesi ve şiddet olaylarına karışanların daha hızlı yargılanması öngörülüyor.
Sendika dışı eylemlere yasak
Macron'un açıklamalarında en çok dikkat çeken nokta, "sendika dışı eylemlerin yasaklanacak olması" oldu. Cumhurbaşkanı, "Demokratik bir ülkede gösteri yapmak meşrudur, ancak bu hakkın kötüye kullanılmasına izin vermeyeceğiz. Özellikle son dönemde sendikalara bağlı olmayan, örgütsüz grupların düzenlediği ve şiddete dönüşen eylemleri yasaklayacağız" ifadelerini kullandı. Yeni düzenlemenin yasal dayanağının nasıl olacağı henüz netleşmezken, hükümet yetkilileri konuya ilişkin detaylı bir çalışma başlatıldığını belirtti.
Muhalefetten tepki
Macron'un açıklamalarına muhalefet partilerinden sert tepki geldi. Aşırı sol görüşlü Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) lideri Jean-Luc Mélenchon, "Bu, sokakta sesini yükselten herkesi susturma girişimidir. Sendika dışı eylem yasağı, anayasal gösteri hakkına doğrudan bir saldırıdır" dedi. Sosyalist Parti sözcüsü ise "Şiddeti kınıyoruz, ancak toplu cezalandırma demokratik hakları zedeler" açıklamasını yaptı. Öte yandan iktidar partisi Rönesans yetkilileri, düzenlemenin yalnızca şiddet eylemlerini hedef aldığını ve barışçıl gösterileri kapsamadığını savundu.
Sarı Yelekliler hareketi ve arka plan
Sarı Yelekliler hareketi, ilk olarak Kasım 2018'de akaryakıt zamlarına karşı başlamış, kısa sürede hükümetin ekonomik politikalarına yönelik geniş çaplı bir protesto dalgasına dönüşmüştü. Hareket, zaman zaman şiddet olaylarıyla gündeme gelmiş, özellikle büyük kentlerde çatışmalar yaşanmıştı. 17 Ekim'deki eylemler, hareketin yeniden canlanması olarak yorumlandı. Macron hükümeti, olayların ardından hem güvenlik hem de sosyal diyalog kanallarını güçlendirme sözü verdi. Ancak sendika dışı eylem yasağı, Fransa'da uzun süredir tartışılan "gösteri hakkı" sınırlamalarına ilişkin yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
Uzmanlar, yasağın uygulanabilirliğinin belirsiz olduğunu ve Anayasa Konseyi'nden dönebileceğini belirtiyor. Fransa'da gösteri hakkı anayasal güvence altında. Yeni düzenlemenin nasıl şekilleneceği ve uygulamada ne tür sonuçlar doğuracağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
