Macaristan'da siyasi kriz derinleşiyor. Parlamento, Başbakan Péter Magyar'ın liderliğindeki hükümetin hazırladığı anayasa değişikliği teklifini görüşmeye hazırlanıyor. Bu değişiklikle Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok'un görevden alınması hedefleniyor. Magyar, Sulyok'u eski Başbakan Viktor Orbán'ın "kuklası" olmakla suçlarken, düzenleme ülkede yeni bir siyasi çalkantıya yol açtı.
Anayasa Değişikliği Teklifi
Magyar hükümeti, cumhurbaşkanının yetkilerini sınırlayan ve görevden alınmasını kolaylaştıran bir anayasa değişikliği teklifini meclise sundu. Teklife göre, cumhurbaşkanının anayasayı ihlal ettiği gerekçesiyle parlamento tarafından salt çoğunlukla görevden alınması mümkün olacak. Şu anki düzenlemede bu süreç çok daha karmaşık ve yüksek mahkeme kararı gerektiriyor. Hükümet, Sulyok'un son dönemde yaptığı bazı atama ve kararların anayasaya aykırı olduğunu iddia ediyor.
Péter Magyar'ın Hedefi
Başbakan Péter Magyar, Viktor Orbán'ın 16 yıllık iktidarına son vererek geçen yıl göreve gelmişti. Magyar, Orbán döneminin mirasını temizlemeyi ve devlet kurumlarını bağımsızlaştırmayı vaat etmişti. Sulyok da Orbán'ın atadığı isimlerden biri olarak görülüyor. Magyar, Sulyok'u "Orbán'ın gölgesinde hareket etmekle" eleştiriyor ve cumhurbaşkanının siyasi tarafsızlığını yitirdiğini savunuyor. Bu hamle, Magyar'ın iktidarını pekiştirme ve yargı üzerindeki eski etkileri kırma stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor.
Muhalefet ve Uluslararası Tepkiler
Muhalefet partileri, anayasa değişikliğini "demokrasiye darbe" olarak nitelendiriyor. Eski başbakan Viktor Orbán liderliğindeki Fidesz partisi, değişikliğin hukukun üstünlüğünü zedelediğini ve Magyar'ın otoriterleştiğini öne sürüyor. Avrupa Birliği'nden de temkinli açıklamalar geliyor. AB Komisyonu, Macaristan'ı hukukun üstünlüğü ilkelerine uymaya çağırırken, değişikliğin oylanmasını yakından takip edeceğini belirtti. Sivil toplum örgütleri ise Budapeşte'de protesto gösterileri düzenlemeye hazırlanıyor.
Sürecin Seyri
Parlamentonun önümüzdeki hafta başlaması beklenen görüşmelerde, hükümetin teklifinin geçmesi için yeterli oya sahip olup olmadığı merak ediliyor. Magyar'ın koalisyonu şu anda 199 sandalyeli mecliste 98 sandalyeye sahip. Değişikliğin kabulü için en az 100 oy gerekiyor. Hükümet, küçük bir muhalefet partisinin desteğini almayı umuyor. Eğer başarısız olursa, Magyar'ın siyasi kredisi zedelenebilir.
Bağımsız Değerlendirme
Macaristan'da cumhurbaşkanının görevden alınması girişimi, ülkenin siyasi istikrarını sorgulatıyor. Magyar'ın hızlı bir şekilde eski rejimin izlerini silme çabası, demokratik kurumların bağımsızlığına zarar verme riski taşıyor. Öte yandan, Orbán döneminde aşınan dengelerin yeniden tesis edilmesi gerektiği de bir gerçek. Ancak anayasa değişikliğinin kişisel hesaplaşma aracına dönüşmesi, AB üyesi bir ülkede endişe verici bir örnek teşkil ediyor. Macaristan'ın bu krizi, hem iç siyaset hem de Avrupa kamuoyu tarafından dikkatle izlenmektedir.
