Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü Dr. İpek Coşkun Armağan, kurumun hazırladığı kapsamlı raporda Türkiye'de yükseköğretimin son 20 yılda Cumhuriyet tarihinin en büyük niceliksel büyümesini yaşadığını, ancak bu büyümenin nitelik kazanması gerektiğini belirtti. Raporda, lisans eğitiminin 3 yıla indirilmesi gibi radikal öneriler yer aldı.
Nicelikten niteliğe geçiş
Rapora göre, Türkiye'de üniversite sayısı 2002'de 76 iken bugün 207'ye ulaştı. Öğrenci sayısı ise 1,8 milyondan 8 milyona çıktı. Dr. Armağan, "Niceliksel büyümeyi başardık, şimdi sıra nitelikte. Mevcut sistemde öğrencilerin yalnızca yüzde 40'ı mezun oluyor, bu oranın yükseltilmesi ve eğitim kalitesinin artırılması gerekiyor" dedi. Raporda, lisans eğitiminin 3 yıla indirilmesi, müfredatın sektör ihtiyaçlarına göre güncellenmesi ve üniversitelerin araştırma odaklı hale getirilmesi öneriliyor.
3 yıllık lisans modeli
Önerilen 3 yıllık lisans modelinde, öğrencilerin ilk iki yıl temel dersler alması, üçüncü yılda ise uzmanlaşma ve staj yapması planlanıyor. Dr. Armağan, "Bu model, Avrupa'da birçok ülkede uygulanıyor. Öğrenciler daha erken iş hayatına atılabiliyor, ayrıca eğitim maliyetleri düşüyor. Ancak bu sistemin başarılı olması için lise eğitiminin de güçlendirilmesi şart" ifadelerini kullandı. Raporda ayrıca, uzaktan eğitimin kalıcı hale getirilmesi ve dijital altyapının güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Türkiye'de yükseköğretimde yıllık toplam harcama 120 milyar lirayı buluyor. Rapora göre, kaynakların daha verimli kullanılması için üniversiteler arasında iş birliği artırılmalı ve bazı bölümler birleştirilmeli. Ayrıca, öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı 20'den 15'e düşürülmeli.
Uzun vadeli hedefler
Rapor, 2030 yılına kadar Türkiye'nin yükseköğretimde dünya sıralamasında ilk 100'e girmesini hedefliyor. Dr. Armağan, "Bu hedefe ulaşmak için radikal kararlar almalıyız. 3 yıllık lisans, araştırma üniversiteleri ve sektörle entegrasyon bu dönüşümün önemli adımları" dedi. Raporda, yabancı dil eğitiminin iyileştirilmesi, uluslararası öğrenci sayısının artırılması ve akademik teşvik sisteminin revize edilmesi de öneriler arasında.
Enstitü Sosyal'in raporu, eğitim camiasında geniş yankı uyandırdı. Bazı eğitim uzmanları 3 yıllık lisans modelinin Türkiye'nin yapısına uygun olmadığını savunurken, diğerleri bu değişimin kaçınılmaz olduğunu düşünüyor. Türkiye'de yükseköğretimin geleceği, bu tür reform tartışmalarıyla şekillenecek gibi görünüyor.
