Lahey Uluslararası Adalet Divanı, önceki gün Kosova'nın dört milli liderini savaş suçlusu ilan etti. Aralarında eski Kosova Cumhurbaşkanı Haşim Taçi'nin de bulunduğu liderler hakkındaki karar, Kosova'da ve bölgede geniş yankı uyandırdı. Karara tepki gösteren Arnavut protestocular mahkeme binası önünde polisle çatıştı; çıkan olaylarda bir polis yaralandı.
Protestolar ve Polis Müdahalesi
Kararın açıklanmasının ardından Lahey'deki mahkeme binası önünde toplanan yüzlerce Arnavut protestocu, kararı kabul etmediklerini gösterdi. Ellerinde Kosova bayrakları ve "Adalet yoksa barış da yok" yazılı pankartlarla slogan atan kalabalık, güvenlik güçlerinin uyarılarına rağmen alandan ayrılmadı. Polis, göstericilere biber gazı ve tazyikli suyla müdahale etti. Çıkan arbede sırasında bir polis memurunun yaralandığı ve hastaneye kaldırıldığı bildirildi. Gözaltına alınan protestocuların olduğu da gelen bilgiler arasında.
UÇK Liderlerine Yönelik Suçlamalar
Lahey Uluslararası Adalet Divanı'nın kararı, Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) mensubu dört lideri kapsıyor. Eski Kosova Cumhurbaşkanı Haşim Taçi'nin yanı sıra Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında iddianame hazırlandı. İddianamede, 1998-2000 yılları arasında Kosova'da işlenen cinayet, işkence, kötü muamele ve yasa dışı gözaltı gibi eylemler yer alıyor. Mahkeme, sanıkların suçlarını ispatladığına kanaat getirerek mahkûmiyet kararı verdi. Karar, Kosova'da şok etkisi yarattı; birçok siyasi parti ve sivil toplum kuruluşu kararı "siyasi" olarak nitelendirdi.
Kosova ve Bölgeden Tepkiler
Kosova hükümeti, kararı tanımadığını açıkladı. Başbakan Albin Kurti, yaptığı yazılı açıklamada, "Bu karar, Kosova'nın bağımsızlık mücadelesine ve UÇK'nın meşru direnişine gölge düşürmeye yönelik bir girişimdir. Adalet değil, intikam peşinde koşuluyor" ifadelerini kullandı. Kosova Meclisi'nde acil oturum düzenleneceği ve karara karşı ortak bir bildiri yayımlanacağı öğrenildi. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama da kararı endişeyle karşıladığını belirterek, "Bu karar bölgede istikrarsızlığa yol açabilir" dedi. Sırbistan cephesinden ise karar memnuniyetle karşılandı. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, "Adalet yerini buldu. UÇK'nın işlediği suçların hesabı sorulmalı" şeklinde konuştu.
Uluslararası Hukuk ve Siyasi Arka Plan
Lahey Uluslararası Adalet Divanı'nın kararı, 1990'lı yıllarda Balkanlar'da yaşanan çatışmaların hukuki boyutunu bir kez daha gündeme taşıdı. Kosova'nın bağımsızlığını 2008 yılında tek taraflı ilan etmesinin ardından bölgede yaşanan gerilim, uluslararası alanda farklı yorumlara yol açmıştı. UÇK, Kosova'nın bağımsızlık sürecinde kritik bir rol oynamış; ancak örgütün eylemleri, savaş suçları iddialarıyla sık sık tartışma konusu olmuştu. Mahkeme kararı, Kosova'nın uluslararası tanınma sürecini ve AB ile yürütülen diyalog sürecini de etkileyebilir. Uzmanlar, kararın bölgede yeni bir siyasi krize kapı aralayabileceği görüşünde.
Kararın ardından Kosova'nın kuzeyinde ve başkent Priştine'de de gösteriler düzenlendiği, ancak olayların Lahey'deki kadar büyük çaplı olmadığı bildirildi. Kosova polisi, ülke genelinde güvenlik önlemlerini artırdı. Uluslararası toplum, taraflara sükûnet çağrısı yaparken, kararın temyiz sürecine gidebileceği belirtiliyor. Haşim Taçi'nin avukatları, karara itiraz edeceklerini ve delillerin yetersiz olduğunu savunuyor. Lahey Uluslararası Adalet Divanı'nın nihai kararının ardından sanıkların ceza sürelerinin belirleneceği, ancak temyiz yolunun açık olduğu ifade ediliyor.
Bu gelişme, Balkanlar'da etnik gerilimleri yeniden alevlendirebilir. Kosova ile Sırbistan arasındaki normalleşme müzakereleri zaten hassas bir dönemden geçerken, Lahey kararı diyalog sürecini sekteye uğratabilir. Avrupa Birliği ve ABD, taraflara itidal çağrısında bulunarak, şiddetten kaçınılması gerektiğini vurguladı. Bölgede kalıcı barış için adaletin sağlanması kadar, toplumsal uzlaşının da önemli olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
