Küresel piyasalar, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını yoğunlaştırması ve Hürmüz Boğazı'ndan kaynaklanan jeopolitik risklerin devam etmesiyle haftaya satış ağırlıklı bir başlangıç yaptı. Asya borsalarında sert kayıplar yaşanırken, Avrupa ve ABD vadeli endeksleri de negatif seyrediyor. Yatırımcılar, Orta Doğu'da tırmanan gerilimin enerji arz güvenliği ve küresel ticaret üzerindeki olası etkilerini fiyatlamaya çalışıyor.
Jeopolitik Gerilim Piyasaları Vurdu
ABD Savunma Bakanlığı'nın İran'daki hedeflere yönelik hava saldırılarını artırdığı haberleri, hafta sonu boyunca piyasalarda tedirginliğe yol açtı. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine yönelik tehditlerin sürmesi, brent petrol fiyatlarının varil başına 85 dolar seviyesinin üzerine çıkmasına neden oldu. Asya seansında Japon Nikkei endeksi %2,3, Çin Şanghay Bileşik Endeksi %1,4 ve Hong Kong Hang Seng Endeksi %1,8 değer kaybetti. Güney Kore KOSPI endeksi de %2,1 geriledi. Avrupa'da açılış öncesi vadeli işlemlerde DAX %1,5, FTSE 100 %1,2 ve CAC 40 %1,4 düşüş gösteriyor. ABD'de S&P 500 ve Nasdaq vadeli kontratları sırasıyla %1,1 ve %1,3 ekside işlem görüyor.
Güvenli Liman Talebi ve Döviz Kurları
Artan belirsizlik, yatırımcıları güvenli liman varlıklarına yöneltti. Altının ons fiyatı 2.420 doların üzerine çıkarak tarihi zirvesine yaklaştı. ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,30'a gerilerken, Japon yeni ve İsviçre frangı gibi geleneksel güvenli liman para birimleri değer kazandı. Dolar endeksi (DXY) 104,40 seviyesinde yatay seyrediyor. Gelişmekte olan ülke para birimleri ise baskı altında; Türk lirası, Güney Afrika randı ve Meksika pesosu dolara karşı değer kaybetti. Küresel risk iştahındaki bozulma, gelişmekte olan piyasalardan çıkışları hızlandırabilir.
Petrol ve Enerji Piyasalarında Fiyat Artışı
Hürmüz Boğazı'ndan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçişi yapılıyor ve bu, küresel arzın yaklaşık %20'sine tekabül ediyor. İran'ın boğazı kapatma tehditleri ve ABD'nin askeri varlığını artırması, enerji piyasalarında arz kesintisi endişelerini körüklüyor. Brent petrol varil başına 84,60 dolardan işlem görürken, ABD ham petrolü (WTI) 80,70 dolar seviyesinde. Analistler, jeopolitik risk priminin kısa vadede fiyatlara yansıyacağını, ancak OPEC+'nın ek üretim kapasitesinin arz endişelerini sınırlayabileceğini belirtiyor.
Yatırımcı Stratejileri ve Beklentiler
Piyasalar, bu hafta açıklanacak ABD enflasyon verileri ve Fed yetkililerinin konuşmalarına odaklanmış durumda. Ancak jeopolitik gelişmelerin kısa vadede ana belirleyici olması bekleniyor. Uzmanlar, portföylerde savunma sektörü, enerji ve altın gibi güvenli liman varlıklarının ağırlığının artırıldığına dikkat çekiyor. Olası bir diplomatik çözüm veya ateşkes, satış baskısını hafifletebilir. Ancak gerilimin devamı halinde, küresel borsalarda düzeltme hareketinin derinleşebileceği öngörülüyor.
Sonuç olarak, Orta Doğu'daki krizin tırmanması, küresel ekonominin kırılgan olduğu bir dönemde risk algısını sert biçimde artırdı. Yatırımcıların temkinli duruşunu koruması ve gelişmeleri yakından takip etmesi gerekiyor. Piyasaların istikrar kazanması, ancak jeopolitik tansiyonun düşmesiyle mümkün olacak gibi görünüyor.
