Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yayımlanan verilere göre, küresel gıda fiyatları mayıs ayında aylık bazda yüzde 0,2 gerileyerek 120,4 puana düştü. Bu düşüşte, bitkisel yağ fiyatlarındaki belirgin azalış etkili olurken, tahıl ve şeker fiyatlarındaki yükseliş dengeleyici bir rol oynadı. FAO Gıda Fiyat Endeksi, uluslararası piyasalarda en çok işlem gören gıda emtialarının fiyat hareketlerini izleyen önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.
Bitkisel yağ fiyatları düşüşte
Mayıs ayında FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 2,7 oranında azaldı. Bu düşüşün başlıca nedeni, palm yağı, soya yağı ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki gerileme oldu. Palm yağı fiyatları, Güneydoğu Asya'da mevsimsel üretim artışı ve stokların yükselmesiyle baskı altında kalırken, soya yağı fiyatları ABD'deki ekim alanlarının genişlemesi ve biyodizel talebindeki yavaşlama nedeniyle geriledi. Ayçiçek yağı fiyatları ise Karadeniz bölgesindeki arzın toparlanmasıyla düşüş gösterdi. Bitkisel yağ fiyatlarındaki bu düşüş, genel gıda fiyat endeksindeki azalışın ana itici gücü oldu.
Tahıl ve şeker fiyatlarında artış
Öte yandan, FAO Tahıl Fiyat Endeksi mayısta aylık bazda yüzde 1,1 yükseldi. Bu artışta, mısır fiyatlarındaki yükseliş belirleyici oldu. Mısır fiyatları, Brezilya'da iklim koşullarının elverişsiz seyretmesi ve Arjantin'de hasat tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesiyle destek buldu. Buğday fiyatları ise Rusya ve Ukrayna'da rekolte beklentilerinin olumlu olmasına karşın, küresel talep endişeleriyle sınırlı bir artış kaydetti. Pirinç fiyatları ise Asya'da yeni mahsulün piyasaya girmesiyle geriledi.
FAO Şeker Fiyat Endeksi, mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,8 değer kazandı. Şeker fiyatlarındaki yükselişte, Hindistan ve Tayland'da kuraklık endişeleri ve Brezilya'da etanol fiyatlarındaki artışın şeker üretimini sınırlayabileceği beklentisi etkili oldu. Ancak, küresel şeker arz fazlasına ilişkin tahminler yükselişi sınırlandırdı. Süt ürünleri ve et fiyat endeksleri mayısta yatay bir seyir izlerken, kümes hayvanları eti fiyatlarında hafif bir düşüş görüldü.
Geçen yıla göre düşüş eğilimi
FAO Gıda Fiyat Endeksi, mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,1 oranında daha düşük seviyede gerçekleşti. Bu durum, küresel gıda fiyatlarının son iki yıldır devam eden düşüş trendinin sürdüğüne işaret ediyor. Örgüt, 2024 yılı genelinde buğday ve mısır üretiminin rekor seviyelere ulaşmasını beklerken, bitkisel yağ ve şeker piyasalarında arz-talep dengesinin fiyatları aşağı çekebileceğini öngörüyor. Ancak jeopolitik riskler, iklim değişikliği ve enerji fiyatlarındaki oynaklık gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü risk oluşturmaya devam ediyor.
Küresel gıda fiyatlarındaki bu düşüş, ithalatçı ülkeler için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilse de, FAO yüksek gıda fiyatlarının özellikle düşük gelirli ülkelerde gıda güvencesini tehdit etmeye devam ettiğini vurguluyor. Örgüt, gıda enflasyonuyla mücadelede sürdürülebilir tarım politikalarının ve uluslararası işbirliğinin önemine dikkat çekiyor. Önümüzdeki dönemde, El Niño etkisiyle hava koşullarındaki belirsizlikler ve Orta Doğu ile Doğu Avrupa'daki jeopolitik gerginlikler gıda fiyatlarındaki oynaklığı artırabilir. Bu bağlamda, FAO'nun düzenli olarak yayımladığı fiyat endeksi verileri, piyasaların yönü ve politika yapıcıların alacağı önlemler için kritik bir referans noktası olmaya devam ediyor.
Bağımsız bir değerlendirme olarak, FAO verileri küresel gıda piyasalarında arz yönlü iyileşmelerin fiyatları aşağı çektiğini gösteriyor. Ancak bu düşüşün tüketicilere yansıması zaman alabilir ve lojistik maliyetleri ile döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle yerel fiyatlar daha yavaş tepki verebilir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, gıda güvencesi riski hala yüksek seyrediyor. Bu nedenle, ulusal ve uluslararası düzeyde stok yönetimi, tarımsal destekleme politikaları ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, gelecekteki olası şoklara karşı dayanıklılığı artırabilir.
