Küresel doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), 2025 yılında yüzde 6 oranında artarak 1,6 trilyon dolara yükseldi. Böylece 2023'te başlayan iki yıllık düşüş trendi sona ermiş oldu. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan verilere göre, yatırımlardaki toparlanma büyük ölçüde gelişmiş ekonomilerdeki güçlü performanstan kaynaklandı. Ancak gelişmekte olan ülkelerin bu yatırımlardan aldıkları pay azalırken, kalkınma kazanımlarındaki eşitsizlik de belirginleşti.
Küresel Yatırım Akışlarındaki Artışın Nedenleri
2025'teki büyümede, başta ABD ve Avrupa Birliği olmak üzere gelişmiş ülkelerde uygulanan teşvik politikaları etkili oldu. Yeşil enerji, teknoloji ve ilaç sektörlerine yönelik yatırımlar öne çıkarken, sınır ötesi birleşme ve satın almalar da hacmi artırdı. Özellikle Çin ve Hindistan gibi Asya ekonomileri, yabancı yatırımcıların ilgisini çekmeye devam etti. Ancak Afrika ve Latin Amerika gibi bölgelerdeki yatırım girişleri, pandemi öncesi seviyelerin altında kaldı.
Gelişmekte Olan Ülkelerdeki Durum
UNCTAD raporuna göre, gelişmekte olan ülkelere yönelik DYY akışı 2025'te yalnızca yüzde 2 artarken, bu ülkelerin küresel toplam içindeki payı yüzde 30'a geriledi. Bu oran 2010'da yüzde 45 seviyesindeydi. Borç yükü yüksek olan ve altyapı eksiklikleri bulunan ülkeler, yatırımcılar için daha az cazip hale gelirken, teknoloji odaklı ve istikrarlı ekonomilere yönelim arttı. Raporda, yatırım politikalarının daha sürdürülebilir ve kapsayıcı hale getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Bölgesel Dağılım ve Sektörel Eğilimler
Bölgesel bazda en yüksek artış yüzde 12 ile Kuzey Amerika'da kaydedildi. Avrupa'da ise yüzde 8'lik bir büyüme görüldü. Asya-Pasifik bölgesi yüzde 5 artışla istikrarlı bir performans sergilerken, Afrika kıtasına yönelik yatırımlar yüzde 3 arttı. Sektörel olarak yenilenebilir enerji projeleri, yarı iletken üretimi ve dijital hizmetler en fazla yatırım çeken alanlar oldu. Özellikle yapay zeka ve veri merkezi yatırımları hız kazandı.
Sonuç olarak, küresel DYY'deki toparlanma olumlu bir işaret olsa da, gelişmekte olan ülkelerin yatırım pastasından eşit pay alamaması kalkınma hedefleri açısından risk oluşturuyor. Uluslararası toplumun, yatırımların daha adil dağılımı için politika araçlarını devreye sokması bekleniyor. Bu tablo, küresel ekonomideki yapısal kırılmaların devam ettiğini ve sürdürülebilir büyüme için kapsayıcı stratejilere duyulan ihtiyacı gözler önüne seriyor.
