Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), yayımladığı ilk çeyrek raporunda küresel doğalgaz talebinin 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 0,5 oranında azalacağını öngördü. Raporda, Orta Doğu'da devam eden çatışmaların doğalgaz arzında şoka yol açtığı, sıkılaşan arz koşulları ve yüksek fiyatların talebi baskıladığı vurgulandı. Özellikle Avrupa ve Asya piyasalarında doğalgaz fiyatlarının son iki yılda rekor seviyelere ulaştığına dikkat çekildi.
Arz daralması ve fiyat baskısı
UEA raporuna göre, 2023 yılında küresel doğalgaz talebi yüzde 0,7 artışla 4 trilyon metreküp civarında gerçekleşmişti. Ancak bu yıl, başta Katar ve İran gibi büyük üreticilerin bulunduğu Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle arz tarafında ciddi kesintiler yaşanıyor. Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıları, Panama Kanalı'ndaki kuraklık kaynaklı geçiş kısıtlamalarıyla birleşince doğalgaz tankerlerinin rotaları uzadı ve navlun maliyetleri arttı. Bu durum, özellikle Asya piyasalarında spot fiyatları yukarı çekti. Avrupa'da ise Rusya'dan gelen boru hattı gazının büyük ölçüde kesilmesinin ardından alternatif kaynak arayışları fiyatları yüksek tutuyor. Raporda, Hollanda TTF doğalgaz vadeli işlemlerinin 2024 ilk çeyreğinde megavat-saat başına 30 avronun üzerinde seyrettiği belirtildi.
Bölgesel farklılıklar ve uzun vadeli görünüm
Talep düşüşü bölgesel bazda farklılık gösteriyor. UEA, Avrupa'da talebin yüzde 1,5, Asya'da ise yüzde 0,8 azalmasını bekliyor. Buna karşılık, Kuzey Amerika'da talebin yatay seyretmesi, Afrika ve Orta Doğu'da ise sınırlı artışlar yaşanması öngörülüyor. Raporda, doğalgaz fiyatlarındaki yüksek seviyenin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırabileceği de değerlendiriliyor. Öte yandan, 2025 yılında Katar ve ABD'den yeni sıvılaştırma tesislerinin devreye girmesiyle arzın artması ve fiyatların bir miktar gevşemesi bekleniyor. Bununla birlikte, Orta Doğu'da çatışmaların sona ermemesi veya yeni jeopolitik risklerin ortaya çıkması halinde arz şokunun daha da derinleşebileceği uyarısı yapıldı. UEA, küresel doğalgaz piyasasının öngörülemezliğini koruduğunu ve 2024 yılı için talep tahminlerinin aşağı yönlü risk taşıdığını belirtti.
Sonuç olarak, mevcut jeopolitik gerginliklerin yanı sıra iklim politikaları ve enerji dönüşümü hedefleri doğalgaz piyasasında kırılganlıkları artırıyor. Piyasa aktörlerinin hem arz güvenliğini sağlamak hem de fiyat volatilitesini yönetmek için çok yönlü stratejiler geliştirmesi gerekiyor. Uzun vadede ise yenilenebilir enerji yatırımları ve enerji verimliliği adımları, doğalgaza olan bağımlılığı azaltma potansiyeli taşıyor.
