Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Afyonkarahisar'ın Sultandağı ilçesi Doğancık Köyü sınırları içinde yer alan Dort Deresi mevkiinde faaliyet gösteren bir kum-çakıl ocağına verilen işletme ruhsatını iptal etti. Mahkeme, ruhsat sürecinde arkeolojik sit alanına ilişkin gerekli görüşün alınmadığına hükmederek işlemin hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Karar, çevre ve kültürel miras koruma dernekleri tarafından memnuniyetle karşılanırken, yerel yönetimlerin süreçteki ihmali sorgulanmaya başlandı.
Ruhsat sürecinde eksik prosedür
Dava konusu olan kum-çakıl ocağı, Sultandağı ilçe sınırlarındaki Doğancık Köyü'nde, Dort Deresi mevkisinde faaliyet göstermekteydi. Ruhsatın verilmesi sırasında, söz konusu alanın bir bölümünün 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanı olarak tescilli olduğu ileri sürülmüştü. Mahkeme, dosyada yapılan incelemede, ruhsatı veren Afyonkarahisar Valiliği İl Özel İdaresi'nin, bu sit alanlarına ilişkin Afyonkarahisar Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü'nden herhangi bir görüş almadığını tespit etti. Mahkeme kararında, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun ilgili maddeleri gereği, tescil alanındaki faaliyetler için koruma kurulundan izin alınması gerektiği vurgulandı. Daire, bu eksikliğin işlemi sakatladığına ve ruhsatın iptaline neden olduğuna hükmetti.
Kültürel miras ve çevre mücadelesi
Bölgedeki sivil toplum kuruluşları ve yerel halk, uzun süredir kum ocağının bölge ekosistemine ve tarihi dokuya zarar verdiğini belirtiyordu. Dava sürecini yürüten Avukat Ali Osman Yıldız, kararın 'hukukun ve kültürel mirasın zaferi' olduğunu ifade etti. Yıldız, 'Bu karar, sadece bir ocağı değil, benzer şekilde usulsüz verilen tüm ruhsatlar için emsal teşkil edecek nitelikte' dedi. Kararın, bölgedeki diğer kum-çakıl ocaklarının faaliyetlerinin de mercek altına alınmasına yol açması bekleniyor.
Afyonkarahisar Valiliği yetkilileri ise kararın temyiz yolunun açık olduğunu belirterek sürecin devam edeceğini duyurdu. Ancak, hukukçular, arkeolojik sit alanı görüşü alınmamasının açık bir hukuka aykırılık oluşturduğunu ve temyiz aşamasında da kararın bozulmasının zor olduğunu ifade ediyor.
Bu olay, doğal kaynak işletmeleri ile kültürel miras arasındaki dengenin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gösterdi. Türkiye'de birçok bölgede benzer uyuşmazlıklar yaşanırken, mahkemenin bu kararı, idarelerin prosedürlere uyma zorunluluğunu hatırlatması açısından önem taşıyor. Kültürel varlıkların korunması ile madencilik faaliyetleri arasındaki çatışma, yargı kararlarıyla netlik kazanmaya devam ediyor.
