Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik ilan ettiği 'deniz ablukası', Babülmendep Boğazı'ndan geçen petrol tankeri trafiğini bir günde yüzde 69 oranında düşürdü. ABD-İran gerilimiyle Hürmüz Boğazı'nda durma noktasına gelen gemi geçişlerine eklenen bu gelişme, küresel tedarik zincirinde yeni bir kırılma noktası oluşturuyor. Uzmanlar, iki kritik deniz yolunun aynı anda tehdit altında olmasının dünya enerji akışını ve ticaretini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirtiyor.
Babülmendep'te tanker trafiği çöktü
Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki Babülmendep Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 10'unun geçtiği stratejik bir su yolu. Husilerin Suudi Arabistan'a ait tankerleri hedef alma tehdidiyle başlattığı abluka, bölgedeki nakliye sigorta primlerini katlayarak artırdı. Gemicilik verilerine göre, ablukanın ilanından 24 saat sonra boğazdan geçen petrol tankeri sayısı 28'den 9'a geriledi. Husiler, operasyonlarının İsrail'in Gazze'deki saldırılarına tepki olarak genişletildiğini ve Suudi Arabistan dahil tüm bölge ülkelerini kapsadığını duyurdu.
Hürmüz'de de benzer tablo
Dünya petrol arzının yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda ise ABD ile İran arasındaki gerginlik nedeniyle gemi geçişleri haftalardır kesintili devam ediyor. İran Devrim Muhafızları'nın son tatbikatlarda boğazı mayınlama ve gemi durdurma senaryoları canlandırması, uluslararası toplumda alarm yarattı. ABD, bölgeye ek savaş gemileri ve denizaltı gönderirken, Suudi Arabistan ve BAE kendi enerji güvenlikleri için alternatif rota arayışlarını hızlandırdı. Ancak alternatif rotaların (örneğin Ümit Burnu) maliyeti ve süresi, mevcut krizi daha da derinleştirebilir.
Küresel tedarik zinciri tehdit altında
İki kritik boğazın aynı anda tehdit altında olması, küresel tedarik zincirine yeni bir şok dalgası olarak yansıyor. Enerji fiyatlarındaki artış, özellikle Asya ve Avrupa'daki ithalatçı ülkeleri vururken, navlun maliyetleri yükseliyor. Dünya Ticaret Örgütü, bu durumun küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Petrol fiyatları şimdiden varil başına 85 doların üzerine çıkarken, doğalgaz ve kömür fiyatları da tırmanışa geçti.
Uzmanlar, Husilerin deniz ablukasının Suudi Arabistan'ın Yemen savaşına müdahalesine karşı bir misilleme olduğunu, ancak etkilerinin tüm dünya ticaretine yayıldığını vurguluyor. Bölgedeki kriz diplomasisinin henüz sonuç vermemesi, önümüzdeki günlerde tedarik zincirinde daha büyük aksamalar yaşanabileceğine işaret ediyor. Bağımsız bir değerlendirmeyle, bu gelişme küresel enerji güvenliği açısından Soğuk Savaş sonrası dönemin en ciddi sınamalarından biri olarak kayıtlara geçiyor.
