Devlet, kritik ürün ve teknolojilerin yerli ve milli imkanlarla geliştirilerek üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkmaya hazırlanıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında, özel sektör ve araştırma kurumlarının katılımıyla yerlilik oranının artırılması ve dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor. Programlar, savunma, enerji, sağlık, otomotiv ve bilişim gibi stratejik alanlarda yoğunlaşacak.
Stratejik Alanlarda Yeni Çağrılar
Yeni program çağrılarının öncelikli alanları arasında yapay zeka, yarı iletken teknolojileri, yenilenebilir enerji ekipmanları, biyoteknoloji ve ileri imalat sistemleri yer alıyor. Bu alanlarda faaliyet gösteren firmalara Ar-Ge destekleri, vergi teşvikleri ve düşük faizli krediler sağlanacak. Ayrıca, üniversiteler ve teknoparklarla iş birlikleri teşvik edilerek bilgi transferi hızlandırılacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yetkilileri, programların 2024 yılı içinde kademeli olarak başlatılacağını ve ilk etapta 500 milyon TL'lik bir kaynağın ayrıldığını belirtti. Çağrılara başvuruların önümüzdeki aylarda alınmaya başlanacağı ve değerlendirme süreçlerinin şeffaf bir şekilde yürütüleceği ifade edildi.
Yerlilik Oranı ve İhracat Hedefleri
Türkiye'nin kritik ürünlerde dışa bağımlılığını azaltmak için yerlilik oranının önümüzdeki beş yıl içinde yüzde 50'nin üzerine çıkarılması hedefleniyor. Bu doğrultuda, yerli üretim yapan firmalara ihracat pazarlarında rekabet avantajı sağlayacak destekler de sunulacak. Özellikle savunma sanayisinde elde edilen başarıların diğer sektörlere örnek teşkil etmesi bekleniyor.
Ekonomistler, yerli üretim programlarının cari açığı azaltmada ve istihdamı artırmada önemli rol oynayacağını vurguluyor. Ancak, teknoloji geliştirme süreçlerinin uzun vadeli ve sabır gerektiren bir yatırım olduğu, kısa vadede sonuç almanın zor olabileceği de belirtiliyor. Programların başarısı için özel sektörün Ar-Ge'ye daha fazla kaynak ayırması ve nitelikli iş gücünün artırılması gerekiyor.
Hükümet, yerli ve milli teknoloji hamlesi kapsamında 2023'te başlattığı programlarla bazı kritik ürünlerde yerlilik oranını artırmayı başardı. Örneğin, savunma sanayisinde insansız hava araçları, helikopterler ve elektronik harp sistemleri gibi ürünlerde önemli ilerlemeler kaydedildi. Şimdi benzer başarıların sivil alanlarda da yakalanması hedefleniyor.
Arka Plan ve Beklentiler
Türkiye, son yıllarda küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmalar ve jeopolitik riskler nedeniyle kritik ürünlerde kendi kendine yeterliliği artırmaya yönelik politikalar izliyor. Bu kapsamda, 2021'de açıklanan 'Yerli ve Milli Teknoloji Hamlesi' programı çerçevesinde çeşitli projeler hayata geçirildi. Yeni program çağrıları, bu hamlenin bir devamı niteliğinde.
Önümüzdeki dönemde, özellikle çip üretimi, elektrikli araç bataryaları ve ilaç sanayisinde yerlileşme çalışmalarının hız kazanması bekleniyor. Devletin, özel sektörle iş birliği içinde hareket ederek teknoloji geliştirme altyapısını güçlendirmesi ve genç mühendislere yönelik teşvikleri artırması öngörülüyor. Böylece, Türkiye'nin küresel rekabette daha güçlü bir konuma gelmesi amaçlanıyor.
