Ankara kulislerinden sızan bilgilere göre, araç geçiş garantili köprü, otoyol ve tünel ücretlerinde yılda iki kez artış yapılmasını öngören yeni bir sisteme geçilmesi planlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgilere göre, özel sektörün işlettiği hatlarda ocak ve temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez zam yapılması hedefleniyor. 1 Temmuz'da yapılan son zammın ardından gelen bu haber, sürücüler ve lojistik sektörü tarafından yakından takip ediliyor.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
Mevcut uygulamada, geçiş ücretleri genellikle yılda bir kez veya enflasyon oranında güncellenirken, yeni sistemle birlikte zamlar düzenli aralıklarla yapılacak. Bakanlık yetkilileri, bu değişikliğin özel sektör yatırımcılarına daha öngörülebilir bir gelir akışı sağlamak ve uzun vadeli projelerin finansmanını kolaylaştırmak amacıyla tasarlandığını belirtiyor. Ayrıca, sistemin yıllık enflasyon oranına endeksli olması ve her altı ayda bir güncellenmesi bekleniyor. Böylece, hem işletmecilerin mağduriyetinin önlenmesi hem de vatandaşların ani fiyat artışlarından etkilenmemesi hedefleniyor.
Geçmişteki zamlar ve tepkiler
Son olarak 1 Temmuz 2024'te Osmangazi Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Avrasya Tüneli ve çeşitli otoyollarda geçiş ücretlerine ortalama yüzde 30-40 oranında zam yapılmıştı. Bu zam, özellikle ticari araç sahipleri ve lojistik firmaları tarafından sert tepkiyle karşılanmış, akaryakıt fiyatlarındaki artışla birleşince taşıma maliyetlerini ciddi şekilde yükseltmişti. Tüketici dernekleri, zamların enflasyonu körüklediğini savunurken, hükümet yetkilileri ise artışların yatırım maliyetleri ve döviz kurlarındaki yükselişten kaynaklandığını ifade etmişti.
Özel sektörün rolü ve garanti ödemeleri
Türkiye'deki yap-işlet-devret (YİD) projeleri kapsamında işletilen köprü ve otoyollarda, devlet belirli bir araç geçiş sayısını garanti ediyor. Garanti edilen sayının altında kalması durumunda aradaki fark bütçeden özel sektöre ödeniyor. Yeni zam sistemi ile bu garantilerin daha sürdürülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor. Uzmanlar, yılda iki kez yapılacak zamların, Hazine üzerindeki garanti ödeme yükünü azaltabileceğini, ancak tüketicilere ek maliyet getireceğini belirtiyor.
Lojistik sektörü ve vatandaş ne beklemeli?
Lojistik sektörü temsilcileri, yılda iki zam uygulamasının taşıma maliyetlerini daha da artıracağını ve bunun nihai tüketiciye yansıyacağını ifade ediyor. Özellikle uzun yol yapan kamyon ve tırlar için köprü ve otoyol geçiş ücretleri önemli bir gider kalemi oluşturuyor. Vatandaşlar ise şehirlerarası yolculuklarda bütçelerini yeniden planlamak zorunda kalabilir. Öte yandan, yetkililer, düzenli zamların yol kullanıcılarına daha net bir maliyet öngörüsü sağlayacağını savunuyor.
Değerlendirme
Yılda iki kez zam yapılması planı, hükümetin altyapı projelerinin finansmanını sürdürülebilir kılma çabası olarak görülse de, kısa vadede vatandaşın cebine doğrudan yansıyacak bir uygulama. Enflasyonla mücadele döneminde böyle bir adımın atılması, piyasalarda farklı yorumlara neden oluyor. Sistemin detayları önümüzdeki günlerde netleşecek olsa da, Türkiye'nin ulaştırma politikalarında yeni bir döneme girildiği açık.
