Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin (KDC) kuzeydoğu bölgelerinde hızla yayılan Ebola salgınında son resmi verilere göre toplam vaka sayısı bin 561'e yükseldi. Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, virüsün nadir görülen Bundibugyo varyantının yol açtığı salgında şu ana kadar bin 42 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi. Ölüm oranının yüzde 67'ye ulaştığı salgın, ülkenin çatışma bölgelerinde süren insani krizi derinleştiriyor.
Kızıl Bölge: Ituri ve Kuzey Kivu
Salgından en çok etkilenen bölgeler, uzun süredir silahlı grupların faaliyet gösterdiği Ituri ve Kuzey Kivu eyaletleri oldu. Sağlık ekiplerinin erişim güçlüğü çektiği bu bölgelerde virüsün yayılımı kontrol altına alınamazken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bölgede 'çok yüksek' düzeyde risk bulunduğunu açıkladı. DSÖ, özellikle Uganda sınırına yakın bölgelerde yeni vakaların tespit edilmesiyle uluslararası yayılma endişesinin arttığını bildirdi.
Aşılama Kampanyaları Engellerle Karşılaşıyor
KDC Sağlık Bakanlığı, 2018'den beri devam eden salgınla mücadelede aşılama kampanyalarının öncelikli olduğunu vurguluyor. Ancak bölgedeki güvenlik sorunları ve toplumsal direnç, aşılama çalışmalarını sekteye uğratıyor. Binlerce doz aşı bölgeye sevk edilmesine rağmen, sağlık çalışanlarına yönelik saldırılar ve yanlış bilgilendirme nedeniyle aşılama oranları istenen seviyeye ulaşamadı. DSÖ, 2023 yılı boyunca bölgede 300'den fazla sağlık personelinin saldırıya uğradığını rapor etti.
Bundibugyo: Bilinenden Farklı Bir Virüs
Ebola'nın Bundibugyo varyantı, ilk kez 2007 yılında Uganda'da tespit edilmişti. Bu varyantın ölüm oranı, Zaire tipine kıyasla daha düşük olmasına rağmen (%40-60 arası), KDC'deki mevcut salgında ölüm oranının yüksek seyretmesi, sağlık sisteminin zayıflığına ve gecikmiş müdahalelere bağlanıyor. Virüs, vücut sıvıları yoluyla bulaşıyor ve yüksek ateş, kanama, organ yetmezliği gibi belirtilerle seyrediyor.
Bölgeyi Saran İnsani Kriz
Ebola salgını, KDC'nin doğusunda devam eden çatışmaların yol açtığı gıda güvensizliği ve yerinden edilmeyle birleşince; bölge adeta bir insani krizle karşı karşıya kaldı. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, sadece 2024'ün ilk çeyreğinde 200 binden fazla kişinin yerinden edildiğini açıkladı. Salgınla mücadelede uluslararası fon desteği yetersiz kalırken, KDC hükümeti acil yardım çağrısını yineliyor.
KDC'deki Ebola salgını, küresel sağlık güvenliği açısından da bir uyarı niteliği taşıyor. Pandemi sonrası dönemde zayıflayan toplum sağlığı sistemlerinin yeniden güçlendirilmesi gerektiği gerçeği bir kez daha ortaya çıkarken, uluslararası toplumun bu tür salgınlara hazırlıklı olması hayati önem taşıyor. Ancak mevcut tablo, çatışma bölgelerinde sağlık hizmetlerine erişimin ne denli kırılgan olduğunu ve küresel dayanışmanın önemini gözler önüne seriyor.
