Asya piyasalarında referans kabul edilen kömür fiyatı, iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Fiyatlardaki yükselişte, dünyanın en büyük kömür ihracatçısı Endonezya'nın getirdiği yeni ihracat düzenlemelerinin sevkiyatları yavaşlatması ve yaz mevsimiyle birlikte elektrik santrallerinin talebinin artması etkili oldu. Uzmanlar, bu gelişmelerin küresel enerji piyasasında arz sıkıntısı endişelerini artırdığını belirtiyor.
Endonezya'nın yeni kuralları sevkiyatları geciktiriyor
Endonezya hükümeti, ocak ayında yürürlüğe giren yeni ihracat kuralları kapsamında, kömür ihracatçılarının yurt içi piyasaya belirli miktarda kömür tedarik etmesini zorunlu kıldı. Ayrıca ihracat izin süreçlerini sıkılaştırdı. Bu düzenlemeler, özellikle küçük ve orta ölçekli madencilik şirketlerinin ihracat yapmasını zorlaştırdı. Sonuç olarak, Endonezya'dan yapılan kömür sevkiyatlarında önemli gecikmeler yaşanıyor. Endonezya Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığı verilerine göre, nisan ayı kömür üretimi ve ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5-10 oranında düştü. Bu durum, başta Çin, Hindistan ve Japonya olmak üzere Asya'nın önde gelen kömür ithalatçılarını endişelendiriyor.
Yaz aylarında elektrik talebi artıyor
Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte, özellikle Çin ve Hindistan'da soğutma amaçlı elektrik tüketimi hızla artıyor. Her iki ülke de kömürle çalışan termik santrallere olan bağımlılığını sürdürüyor. Çin'in ocak-nisan dönemi elektrik üretimi geçen yıla göre yüzde 6,8 artarken, kömür tüketimi de aynı oranda yükseldi. Hindistan'da ise nisan ayında pik elektrik talebi rekor kırdı. Artan talep, stokların erimesine ve spot piyasada fiyatların yükselmesine neden oluyor. Analistler, yaz boyunca talep baskısının devam edeceğini ve fiyatların mevcut seviyelerin üzerine çıkabileceğini öngörüyor.
Asya referans fiyatı iki yılın zirvesinde
Avustralya'nın Newcastle limanından çıkış yapan API4 kömür endeksi, ton başına 145 doları aşarak Mart 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Endonezya kömür fiyat endeksi de benzer bir yükseliş kaydetti. Fiyat artışı, küresel enerji piyasasında yeniden kömüre olan ilgiyi artırdı. Doğal gaz fiyatlarının da yüksek seyretmesi, enerji üreticilerini daha uygun maliyetli kömüre yöneltiyor. Ancak lojistik sorunlar ve arz kısıtlamaları, bu yönelimi fiyatlandırmaya olumsuz yansıyor.
Piyasalar tedirgin: Arz sıkıntısı ve fiyat riski
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, 2025 yılı küresel kömür talebinin geçen yıla göre yüzde 1,5 artması bekleniyor. Talepteki artışa rağmen arz tarafındaki belirsizlikler, piyasalarda fiyat oynaklığını artırıyor. Endonezya'nın yanı sıra, başlıca üreticilerden Avustralya'da da bazı madenlerde üretim aksaklıkları yaşanıyor. Analistler, kömür fiyatlarının yılın ikinci yarısında da yüksek kalabileceğini, ancak Çin ekonomisindeki yavaşlama ve yenilenebilir enerji yatırımlarının talebi sınırlayabileceğini belirtiyor.
Kömür fiyatlarındaki bu yükseliş, enerji yoğun sektörlerde maliyet baskısını artırırken, ithalatçı ülkelerin enerji politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, yüksek enerji faturaları karşısında alternatif kaynak arayışına girebilir. Ancak kısa vadede kömürün enerji karışımındaki ağırlığı korunacak gibi görünüyor.
