Kolombiya'nın başkenti Bogota'nın yaklaşık 200 kilometre güneybatısındaki Popayan kenti yakınlarında 10 Ağustos'ta meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki deprem, 300'den fazla kişinin ölümüne ve binlerce binanın yıkılmasına yol açtı. Felaketin ardından ülkeye gelen İsrail arama kurtarma ekibi, siyasi çevrelerde beklenmedik bir tartışma başlattı. Muhalif milletvekilleri, insani yardım çalışmalarının siyasi bir gösteriye dönüştürüldüğünü ileri sürerken, hükümet ise uluslararası dayanışmanın önemine vurgu yapıyor.
İsrail Ekibine Yönelik Suçlamalar
Depremin ardından bölgeye ulaşan ilk uluslararası ekiplerden biri olan İsrail Sivil Savunma Birimi, enkaz altında kalanları kurtarmak için yoğun bir çaba sarf etti. Arama kurtarma köpekleri ve gelişmiş dinleme cihazlarıyla donatılan ekip, şu ana kadar 12 kişiyi sağ olarak çıkarmayı başardı. Ancak muhalefet partilerinden bazı milletvekilleri, ekibin gelişini ve faaliyetlerini "insani yardım görüntüsü altında siyasi propaganda" olarak nitelendirdi. Özellikle sosyal medyada yayılan bazı görüntülerde, İsrail bayraklı ekiplerin önünde kameralara poz veren görevlilerin görülmesi tepkilere yol açtı.
Muhalefetteki Liberal Parti milletvekili Camilo Sánchez, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Kolombiya'nın bu zor gününde uluslararası yardıma kapımız açık, ancak İsrail'in bu yardımı bir tanıtım malzemesine çevirmesini kabul etmiyoruz. Deprem bölgesinde İsrail bayrağı dalgalanırken, Kolombiya'nın kendi ulusal bayrağının geri planda kalması düşündürücüdür" dedi. Benzer eleştiriler, Sol Yaklaşım Hareketi (MAIS) lideri Jorge Enrique Robledo'dan da geldi. Robledo, İsrail'in insan hakları ihlalleriyle bilinen bir ülke olduğunu hatırlatarak, "Bu tür jestler, İsrail'in uluslararası camiada imajını düzeltme çabalarının bir parçası olabilir" ifadelerini kullandı.
Hükümetten Savunma ve Karşı Eleştiriler
Kolombiya hükümeti ise suçlamaları reddetti. Dışişleri Bakanı Marta Lucía Ramírez, yaptığı yazılı açıklamada, "Depremin yaralarını sarmak için gösterilen her çabanın kıymetli olduğunu" belirterek, "İsrail'in kurtarma ekibi, dünyanın en deneyimli ekiplerinden biridir. Şu ana kadar on bir can kurtarmışlardır. Bu, siyaset üstü bir başarıdır" dedi. Başkan Iván Duque ise bölgeyi ziyareti sırasında İsrail ekibinin çalışmalarını yakından takip ettiğini söyleyerek, "Her türlü yardımı memnuniyetle karşılıyoruz. Şu anda siyasi çekişmelerin sırası değil" şeklinde konuştu.
Ancak, hükümet ile muhalefet arasındaki bu gerginlik, deprem bölgesinde de hissediliyor. Yerel halktan bazı vatandaşlar, İsrail ekibinin özverili çalışmasından memnun olduklarını dile getirirken, bir kısmı da siyasi tartışmaların kendilerini üzdüğünü ifade etti. Popayan'da yaşayan bir depremzede, "Kurtarma ekipleri ne kadar çok olursa olsun, bize faydası var. Bayrakların rengi önemli değil" dedi.
Bölgedeki İnsani Durum ve Diğer Yardım Çabaları
Depremin vurduğu Popayan kenti başta olmak üzere çevre illerde binlerce kişi evsiz kaldı. Bölgede arama kurtarma çalışmaları sürerken, sağlık ekipleri yaralılara müdahale ediyor. Türk Kızılay, Dünya Sağlık Örgütü ve birçok ülke de yardım gönderme kararı aldı. Komşu ülkelerden Brezilya, Meksika ve Şili, arama kurtarma ekipleriyle birlikte ayni yardım malzemeleri gönderdi. Birleşmiş Milletler ise bölgeye insani yardım koordinatörü atadı.
Kolombiya Jeofizik Kurumu, artçı sarsıntıların sürebileceği uyarısında bulunurken, yetkililer hasar tespit çalışmalarının devam ettiğini belirtiyor. Depremin yol açtığı maddi hasarın milyarlarca doları bulabileceği tahmin ediliyor.
İsrail'in Uluslararası Algısı ve Yardım Diplomasisi
İsrail, tarihsel olarak deprem, sel ve salgın gibi afetlerde dünya genelinde arama kurtarma ekipleri göndererek "yardım diplomasisi" yürütüyor. Ancak Filistin topraklarındaki işgal politikaları ve son dönemde Gazze'deki çatışmalar nedeniyle uluslararası kamuoyunda eleştirilen İsrail'in bu tür insani yardım çabaları, bazı kesimlerce samimiyetsiz bulunuyor. Özellikle Latin Amerika'da artan Filistin yanlısı söylemler, İsrail'in bu tür hamlelerinin siyasi hedefler taşıdığı yönündeki yorumları güçlendiriyor.
Kolombiya'nın İsrail ile ilişkileri 2020'de askeri alanda güçlenmişti. İki ülke arasında güvenlik anlaşmaları bulunuyor. Ancak bu durum, muhalefetin İsrail yardımını "gizli bir askeri operasyon" olarak görmesine neden oldu. Hükümet ise bu iddiaları kesin bir dille reddetti.
Bu olay, doğal afetlerde uluslararası yardımın nasıl algılandığı ve siyasi amaçlarla kullanılıp kullanılmadığı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bazı uzmanlar, insani yardımın siyasi tartışmaların gölgesinde kalmaması gerektiğini vurgularken, diğerleri ise yardımların şeffaf bir şekilde yürütülmesi gerektiğini ifade ediyor. Deprem bölgesinde ise halk, bir an önce normale dönmek için sabırsızlanıyor.
