Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunduğu soru önergesi ile belirli bir hizmet süresini dolduran kokpit ve kabin ekiplerinin yeşil pasaport (hususi damgalı pasaport) kapsamına alınmasını talep etti. Önerge, sivil havacılık sektöründe çalışan binlerce pilot ve kabin memurunu yakından ilgilendiriyor. Yeşil pasaport, sahiplerine vize muafiyeti ve seyahat kolaylığı sağlarken, şu anda kamu görevlileri ve bazı meslek gruplarına veriliyor. MHP'nin girişimi, sektör temsilcileri tarafından memnuniyetle karşılanırken, düzenlemenin hayata geçmesi halinde havacılık sektöründe çalışma koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Yeşil pasaport nedir ve kimleri kapsar?
Yeşil pasaport, resmi adıyla hususi damgalı pasaport, 5682 sayılı Pasaport Kanunu kapsamında belirli kamu görevlilerine ve meslek gruplarına verilen bir seyahat belgesidir. Bu pasaport türü, sahiplerine birçok ülkede vize muafiyeti veya kapıda vize imkanı sunar. Mevcut düzenlemeye göre; milletvekilleri, belediye başkanları, müsteşarlar, valiler, büyükelçiler, hakimler, savcılar, öğretim üyeleri, bazı kamu kurumu çalışanları ve belirli hizmet süresini dolduran astsubay, uzman jandarma gibi gruplar yeşil pasaport alabiliyor. Ayrıca, 15 yıl sigortalı çalışma süresi olan bazı sendika üyeleri de bu haktan yararlanabiliyor. Ancak sivil havacılık çalışanları şu ana kadar bu kapsamın dışında tutuluyor.
MHP'nin önergesinde ne talep ediliyor?
MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Ankara Milletvekili Sadir Durmaz tarafından hazırlanan soru önergesi, TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Önergede, belirli bir hizmet süresini dolduran kokpit ve kabin ekiplerinin yeşil pasaport kapsamına alınması için gerekli yasal düzenlemenin yapılması istendi. Durmaz, önergede şu ifadelere yer verdi: "Sivil havacılık sektöründe çalışan pilot ve kabin memurları, uluslararası standartlarda eğitim almakta ve görevleri gereği sık sık yurt dışına seyahat etmektedir. Bu çalışanların yeşil pasaport hakkından yararlandırılması, hem çalışma koşullarını iyileştirecek hem de sektörün rekabet gücünü artıracaktır." Ayrıca, önergede bu düzenlemenin havacılık sektörünün nitelikli işgücünü korumak ve sektördeki personel kaybını önlemek açısından önemli olduğu vurgulandı.
Sektörden yeşil pasaport talebi neden önemli?
Türk sivil havacılık sektörü, son yıllarda büyük bir büyüme kaydetti. Türkiye, havalimanı sayısı ve yolcu trafiği açısından dünyada ilk sıralarda yer alıyor. Ancak sektör, özellikle pilot ve kabin memuru gibi nitelikli personel konusunda ciddi bir açık yaşıyor. Birçok pilot, daha iyi çalışma koşulları ve yan haklar nedeniyle yurt dışındaki havayollarına yöneliyor. Yeşil pasaport hakkı, bu beyin göçünü durdurmak için bir teşvik unsuru olarak görülüyor. Sektör temsilcileri, yeşil pasaportun sadece seyahat kolaylığı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda çalışanların motivasyonunu artırdığını ve mesleğin cazibesini yükselttiğini belirtiyor. Ayrıca, uluslararası görevlerde bulunan kokpit ve kabin ekiplerinin, vize işlemleri için harcadığı zaman ve enerji de azalacak.
Geçmişteki benzer düzenlemeler
Türkiye'de yeşil pasaport kapsamı zaman zaman genişletilmiştir. 2018 yılında, kamu kurumlarında 15 yıl çalışan sendika üyelerine yeşil pasaport hakkı tanınması, bu alandaki önemli gelişmelerden biriydi. Yine 2020'de, belirli hizmet süresini dolduran astsubay ve uzman jandarmalar kapsama alındı. Sivil havacılık çalışanlarının da bu listeye eklenmesi, sektörün öneminin kabul edildiğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Ancak daha önce yapılan başvurular sonuçsuz kalmıştı. MHP'nin yeni önergesi, konuyu yeniden gündeme taşıdı.
Havacılık sektörünün diğer bir sorunu ise, çalışanların emeklilik hakları ve sosyal güvenceleri. Yeşil pasaport talebi, sektörün daha geniş çaplı iyileştirme beklentilerinin bir parçası. Pilot ve kabin memurları, aynı zamanda erken emeklilik ve daha iyi emekli maaşı gibi haklar için de mücadele ediyor. Yeşil pasaport düzenlemesi, bu taleplerin karşılanması yönünde atılacak ilk adım olarak görülüyor.
MHP'nin önergesi, TBMM'de ilgili komisyonlarda görüşülecek. Konunun takipçisi olan sektör dernekleri, düzenlemenin bir an önce yasalaşmasını bekliyor. Sivil havacılık çalışanlarının yeşil pasaport hakkına kavuşması, sektörün uluslararası rekabet gücünü artıracak ve Türkiye'yi havacılıkta daha cazip bir ülke haline getirecektir. Ancak düzenlemenin kapsamı, hizmet süresi, başvuru koşulları gibi detaylar netleştiğinde, sektörde yeni bir dönemin başlaması bekleniyor.
