İzmir Amerikan Hastanesi açılışında anlattığı bel altı fıkra ile büyük tepki çeken Koç Holding Yönetim Kurulu Onursal Başkanı Rahmi Koç'un skandal sözlerinin dayandırıldığı kitabın da Koç grubuna ait olduğu ortaya çıktı. Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkan “Kapalı Hayat Kutusu Kadıköy Konakları” isimli kitapta, Koç'un sahneye taşıdığı iğrenç satırlar bulunuyor. Kitap, İstanbul'un eski konak hayatını anlatırken, cinsel içerikli ifadeler ve sınıfsal ayrımcılık içeren pasajlar barındırıyor. Olay, sosyal medyada ve kamuoyunda büyük yankı uyandırırken, Koç'un nüfus azaltma ajandası ile ilişkilendirilen söylemleri de tartışma konusu oldu.
Skandal fıkranın kaynağı: Yapı Kredi Yayınları
Rahmi Koç'un 25 Kasım 2024'teki açılış konuşmasında anlattığı fıkra, kitabın 47. sayfasında yer alan bir anekdottan alıntı. Kitapta, “Kadıköy konaklarında hizmetçi kızların efendi bey tarafından taciz edilmesi olağan karşılanırdı” benzeri ifadeler bulunuyor. Koç, bu ifadeleri esprili bir dille sahneye taşıyarak “O zamanlar her şey daha masumdu” yorumunu yapmıştı. Bu sözler, özellikle kadın hakları savunucuları ve toplumun farklı kesimlerinden büyük tepki aldı. Koç Holding'den konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Burjuva kibri ve nüfus azaltma ajandası
Olayın ardından Rahmi Koç'un daha önceki bazı açıklamaları da gündeme geldi. 2019 yılında katıldığı bir konferansta “Nüfus artışı kaynakları tüketiyor, azalmamız lazım” şeklindeki sözleri, “nüfus azaltma” ajandası ile suçlanmasına neden oldu. Uzmanlar, Koç'un fıkrada kullandığı dilin de bu zihniyetin bir yansıması olduğunu belirtiyor. Sosyolog Prof. Dr. Ayşe Öztürk, “Bu tür söylemler, burjuva sınıfının kendini üstün görme ve alt sınıfları nesneleştirme eğilimini gösteriyor. Kitaptaki taciz içeren satırların 'nostalji' olarak sunulması da ayrı bir problem” dedi.
Koç'un kullandığı dilin sadece bir fıkra değil, derin bir sınıfsal kibir ve cinsiyetçilik barındırdığına dikkat çeken eleştirmenler, “Yapı Kredi Yayınları'nın böyle bir kitabı basması da ayrı bir skandal. Koç ailesi, bu kitap üzerinden hem kendi tarihini hem de Türkiye'nin toplumsal hafızasını çarpıtıyor” ifadelerini kullandı. Olay, Koç Holding'in kurumsal itibarını da zedelerken, kamuoyu holdingden bir özür bekliyor.
