Suudi Arabistan ve Yemen güçlerinin, İran destekli Husilere karşı Kızıldeniz kıyısındaki stratejik noktaları ve Babülmendep Boğazı'nı kapsayan geniş çaplı bir askeri harekât hazırlığında olduğu bildirildi. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik "Kolay yoldan mı yoksa zor yoldan mı?" sözleriyle tansiyon daha da yükseldi. Bölgede geniş çaplı bir çatışma riski masada.
Kızıldeniz'de Askeri Yığınak
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçleri, Yemen'in batı kıyısında, özellikle Hudeyde ve Babülmendep Boğazı çevresinde yoğun askeri hazırlık yapıyor. Yemen hükümetine bağlı güçlerle birlikte hareket eden Suudi Arabistan, Husilerin kontrolündeki liman kentlerine yönelik kapsamlı bir operasyon planlıyor. Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan ve dünya deniz ticaretinin yaklaşık %10'unun geçtiği kritik bir nokta. Husilerin bu bölgede artırdığı saldırılar, küresel deniz taşımacılığını tehdit ediyor.
Son haftalarda Husiler, Kızıldeniz'deki ticari gemilere ve Suudi Arabistan'a ait petrol tesislerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Suudi Arabistan, bu saldırıları engellemek için hem hava hem deniz gücünü devreye sokmaya hazırlanıyor. ABD de bölgede donanma varlığını artırmış durumda. Uzmanlar, olası bir kara harekâtının Yemen'deki insani krizi daha da derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Trump'tan İran'a Sert Mesaj
ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik açıklamalarında sert bir dil kullandı. "Kolay yoldan mı yoksa zor yoldan mı?" ifadesiyle İran'ı nükleer programı ve bölgesel müdahaleleri konusunda uyardı. Trump, geçmişte de İran'a karşı benzer tehditler savurmuş, Tahran yönetimini Orta Doğu'daki istikrarsızlığın kaynağı olarak göstermişti. Bu açıklamalar, İran'ın bölgedeki vekil güçleri üzerinden yürüttüğü politikalarına karşı bir baskı aracı olarak yorumlanıyor.
İran cephesinden henüz resmi bir yanıt gelmedi; ancak Tahran yönetiminin, Suudi Arabistan ve ABD'yi bölgede gerginliği tırmandırmakla suçlaması bekleniyor. İran, Husilere verdiği desteği inkâr etmiyor ve Yemen'deki savaşı bir "meşru müdafaa" olarak nitelendiriyor. Uzmanlar, olası bir Suudi harekâtının İran ile doğrudan bir çatışmaya dönüşme riski taşıdığını belirtiyor.
Babülmendep Boğazı'nın Stratejik Önemi
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'in güney ucunda yer alıyor ve Avrupa ile Asya arasındaki deniz ticaretinin can damarı. Boğaz, günlük yaklaşık 3,8 milyon varil petrol taşımacılığına sahne oluyor. Husilerin burada artırdığı saldırılar, küresel enerji arzını ve deniz ticaretini olumsuz etkiliyor. Son aylarda birçok uluslararası denizcilik şirketi, Kızıldeniz yerine Ümit Burnu'nu kullanmayı tercih etti; bu da maliyetleri ve teslimat sürelerini artırdı.
Suudi Arabistan, Babülmendep'te kontrolü sağlamak için Yemen'in batı kıyısındaki stratejik noktaları ele geçirmeyi hedefliyor. Ancak Husiler, bölgede yıllardır süren savaşta deneyim kazanmış durumda ve olası bir kara harekâtına karşı savunma hatları oluşturdu. Yemen'deki iç savaş, 2014'ten bu yana devam ediyor ve yüz binlerce sivilin ölümüne, milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açtı.
Uluslararası Tepkiler ve Olası Sonuçlar
BM ve diğer uluslararası kuruluşlar, olası bir askeri harekâtın Yemen'deki insani krizi daha da kötüleştireceği konusunda uyarıyor. Yemen nüfusunun büyük bir kısmı insani yardıma muhtaç durumda. Suudi Arabistan ve müttefikleri ise operasyonun Husilerin saldırı kapasitesini kırmak için gerekli olduğunu savunuyor. ABD, Suudi Arabistan'a istihbarat ve lojistik destek sağlayabilir; ancak doğrudan muharebe gücü göndermesi şu an için düşük olasılık.
Öte yandan, İran'ın olası bir Suudi harekâtına karşı Husilere daha fazla silah ve danışman göndermesi bekleniyor. Bu durum, Kızıldeniz'de vekalet savaşlarını derinleştirebilir. Bölgedeki tansiyon, küresel petrol fiyatlarını da etkiliyor. Uzmanlar, çatışmanın yayılması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Trump'ın "Kolay yoldan mı yoksa zor yoldan mı?" sözleri, İran'a yönelik diplomatik ve askeri baskının dozunun artacağının işareti olarak görülüyor. İran'ın nükleer anlaşmadan çekilmesi sonrası ABD yaptırımları yeniden uygulamaya koymuş, İran da uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmıştı. Şimdi ise sıcak çatışma riski Kızıldeniz'e taşınmış durumda. Bölgede barış için diplomatik girişimler sürüyor; ancak tarafların pozisyonları sertleşmiş durumda. Bu durum, Orta Doğu'da yeni bir savaşın kapıda olduğu endişesini artırıyor.
