Türkiye'de kış ayları yaklaşırken, temel gıda ürünlerinde yaşanacak fiyat artışlarına karşı uzmanlardan kritik bir uyarı geldi. Hasada sayılı haftalar kala rekolte düşüşleri ve artan girdi maliyetleri, gıda piyasasında hareketliliği artırdı. Uzmanlar, özellikle kışlık sebze ve bakliyat ürünlerinde fiyatların kış gelmeden tavan yapabileceği konusunda vatandaşları uyararak, bu ürünleri kilolarca stoklamalarını öneriyor.
Rekolte Düşüşü ve Artan Maliyetler
Tarım sektöründeki son veriler, bu yıl birçok üründe ciddi rekolte kayıpları yaşandığını gösteriyor. Özellikle kuraklık ve aşırı yağışların etkisiyle sebze ve meyve üretiminde geçen yıla göre yüzde 20 ila 30 arasında düşüş bekleniyor. Aynı zamanda gübre, mazot ve işçilik maliyetlerindeki artış, üreticinin maliyetini yükseltirken, bu durum doğal olarak tüketiciye yansıyacak.
Tarım ekonomistleri, özellikle kışlık konservelik ürünler ve kuru bakliyatta fiyatların yüzde 40'a varan oranlarda artabileceğini ifade ediyor. Ankara Ticaret Borsası'nın son raporuna göre, kuru fasulye ve nohut fiyatları son bir ayda yüzde 15 artış gösterdi. Uzmanlar, bu artışın kış aylarında daha da hızlanacağını öngörüyor.
Uzmanlardan "Acele Edin" Çağrısı
Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, yaptığı açıklamada, "Hasat döneminin ardından fiyatlar hızla yükselecek. Şu an depolar dolu ve fiyatlar nispeten makul; ancak birkaç hafta içinde bu fırsat kaybolacak. Vatandaşlarımıza, özellikle dayanıklı ürünlerden (kuru bakliyat, konservelik sebze, patates, soğan gibi) 3-4 aylık ihtiyaçlarını karşılayacak kadar stok yapmalarını öneriyoruz" dedi.
Gıda perakendecileri de raflarda bu ürünlere yönelik talebin arttığını doğruluyor. İstanbul'daki bir zincir marketin yetkilisi, "Geçen hafta kuru fasulye satışları yüzde 50 arttı. Vatandaş ucuzken almak istiyor; biz de depolarımızı doldurmak için tedarikçilerle görüşüyoruz" diye konuştu.
Hükümetten Planlama Çağrısı
Hükümet ise fiyat artışlarının önüne geçmek için çeşitli önlemler üzerinde çalışıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, rekolte düşüşü yaşanan ürünlerde ithalat kapılarını aralamayı planladığını duyurdu. Bakan İbrahim Yumaklı, "Piyasada arz-talep dengesini korumak için elimizden geleni yapıyoruz. İthalat, sadece iç üretimin yetersiz kaldığı noktada devreye girecek" ifadelerini kullandı.
Öte yandan, muhalefet partileri hükümetin bu politikalarının yetersiz olduğunu savunuyor. CHP Tarım Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ali Ercan, "Üretici desteklenmiyor; girdi maliyetleri düşürülmüyor. Bu durumda fiyatlar daha da artacak, çiftçi üretmekten vazgeçecek" dedi. Ercan, acil bir tarım reformu çağrısında bulundu.
Ne Yapmalı?
Uzmanlar, tüketicilere bilinçli alışveriş öneriyor. Aşırı stok yapmanın piyasada yapay kıtlık yaratabileceğini vurgulayan Prof. Yılmaz, "Elbette makul miktarda alışveriş yapılmalı, ama panikle hareket edip büyük miktarda stoklamak fiyatları daha da artırabilir. Tüketici, mevsiminde ve ihtiyacı kadar almalı" diye uyarıyor.
Kış öncesi fiyat artışlarından en az etkilenmek için yerel üretici desteklenmeli, pazarlardan doğrudan alım yapılmalı ve gereksiz israftan kaçınılmalıdır. Bu önlemler, hem aile bütçesini koruyacak hem de gıda enflasyonuyla mücadelede üzerimize düşeni yapmamızı sağlayacaktır.
Türkiye'nin gıdada self-sufficiency oranı ne yazık ki her yıl düşüyor. Bu durumu tersine çevirmek için uzun vadeli politikalar şart. Kısa vadede ise herkes temkinli ve planlı hareket etmeli.
